پرورش تفکر انتقادی و حل مسئله در دانش آموزان: کاربرد رویکردهای پروژه محور و درس پژوهی در برنامه درسی مدارس

این پژوهش به بررسی کاربرد رویکردهای پروژه محور و درس پژوهی در پرورش تفکر انتقادی و مهارت حل مسئله دانش آموزان دوره متوسطه اول می پردازد. هدف اصلی، مقایسه اثربخشی این دو رویکرد در بهبود توانایی تحلیل، استدلال، ارزیابی شواهد و حل مسائل واقعی است.روش پژوهش ترکیبی کیفی - کمی بود. نمونه شامل ۱۸۴ دانش آموز پایه هفتم و هشتم از ۸ مدرسه دولتی تهران و ۱۶ معلم بود. گروه های آزمایشی به دو رویکرد پروژه محور و درس پژوهی تقسیم شدند و گروه کنترل روش سنتی دریافت کرد. ابزارها شامل آزمون تفکر انتقادی کالیفرنیا (CCTST)، آزمون حل مسئله (PISA-style)، مصاحبه نیمه ساختاریافته و مشاهده کلاس بود.یافته ها نشان داد رویکرد پروژه محور میانگین نمره تفکر انتقادی را ۲۹ درصد و مهارت حل مسئله را ۳۴ درصد افزایش داد. درس پژوهی نیز بهبود ۲۲ درصدی در تفکر انتقادی و ۲۷ درصدی در حل مسئله ایجاد کرد، اما پایداری و تعمیم پذیری بیشتری داشت. ترکیب دو رویکرد در برخی کلاس ها بهترین نتایج را (تا ۴۱ درصد افزایش) به همراه داشت.نتایج حاکی از برتری نسبی پروژه محور در کوتاه مدت و برتری درس پژوهی در کیفیت فرایند تدریس و مشارکت معلمان است. پیشنهاد می شود برنامه درسی متوسطه اول ایران این دو رویکرد را به صورت ترکیبی و با حمایت نظام مند از معلمان ادغام کند.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، حل مسئله ، یادگیری پروژه محور ، درس پژوهی ، برنامه درسی متوسطه اول ، آموزش ایران