نقش معلم در پرورش مهارت های اجتماعی دانش آموزان

در عصر حاضر که تعاملات اجتماعی پیچیده و ضرورت همکاری جمعی بیش از پیش آشکار شده است، پرورش مهارت های اجتماعی دانش آموزان به یکی از اهداف بنیادین نظام های تعلیم و تربیت تبدیل شده است. این مهارت ها که شامل همکاری، حل تعارض، همدلی، ارتباط موثر و مسئولیت پذیری اجتماعی می شوند، سنگ بنای زندگی فردی و شغلی موفق در جامعه هستند. معلم، به عنوان محوری ترین عنصر فرآیند یاددهی-یادگیری، نقشی بی بدیل در این حوزه ایفا می کند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به واکاوی ابعاد مختلف این نقش می پردازد. یافته ها نشان می دهد معلم فراتر از یک انتقال دهنده دانش، نقش های چندگانه ای شامل الگوی رفتاری، تسهیل گر تعاملات و مربی اجتماعی را بر عهده دارد. به عنوان الگو، ارزش ها و هنجارهای اجتماعی را از طریق کنش های روزمره خود مدل سازی می کند. در نقش تسهیل گر، با طراحی فعالیت های گروهی و پروژه های مشارکتی، بستر تمرین این مهارت ها را فراهم می آورد. در عین حال، چالش های نظام آموزشی ایران از جمله غلبه رویکرد شناختی و حافظه محور، حجم زیاد کتب درسی، کمبود آموزش های تخصصی برای معلمان و ضعف در ارتباط سازنده خانه و مدرسه، تحقق این نقش ها را با دشواری مواجه ساخته است. راهکارهای پژوهش پایه مانند به کارگیری مدل های آموزشی فعال (پروژه محور، مسئله محور)، ترویج یادگیری تعاملی و ایجاد همکاری نظام مند خانه و مدرسه می توانند به تقویت این امر کمک کنند. نتیجه گیری نهایی بر این امر تاکید دارد که تحقق کامل این نقش، مستلزم تحول نگرش تربیتی از تمرکز صرف بر موفقیت تحصیلی فردی به سوی پرورش شهروند مسئول و توانمند در تعامل اجتماعی است. این مقاله با هدف تحلیل نقش چندوجهی معلم در فرآیند اکتساب و تقویت مهارت های اجتماعی دانش آموزان در محیط آموزشی تدوین شده است. با توجه به اهمیت روزافزون مهارت های ارتباطی، حل تعارض، همدلی و خودتنظیمی در دنیای پیچیده کنونی، معلم به عنوان اصلی ترین عامل تسهیل گر در این زمینه شناسایی می شود. این پژوهش با مرور ادبیات نظری و تجربی، به تبیین راهکارهایی مبتنی بر مدل های آموزش فعال و محیط کلاسی حمایتی می پردازد.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، نقش معلم ، تربیت اجتماعی ، نظام آموزشی ایران ، یادگیری مشارکتی