بررسی چگونگی طراحی سوالات استاندارد و مفهومی دروس نهایی تاریخ

امتحانات نهایی تاریخ به عنوان ابزار اصلی سنجش پیشرفت تحصیلی، تاثیر تعیین کننده ای بر فرآیند یاددهی-یادگیری دارد. با این حال، شواهد حاکی از آن است که غالب سوالات این امتحانات، معطوف به سطوح پایین حافظه و دانش بوده و از سنجش سطوح بالای تفکر تاریخی مانند تحلیل و ارزیابی بازمانده اند. این امر علاوه بر تضعیف کیفیت آموزش، با اهداف برنامه درسی تاریخ که بر پرورش تفکر انتقادی و سواد تاریخی تاکید دارد، در تضاد است. پژوهش حاضر با هدف تبیین اصول و ارائه چارچوبی عملیاتی برای طراحی سوالاتی که به طور همزمان از استانداردهای روان سنجی برخوردار بوده و ماهیت مفهومی و تحلیل محور داشته باشند، انجام شد. روش تحقیق مورد استفاده، روش کتابخانه ای (اسنادی) بود که طی آن، متون و منابع معتبر داخلی در سه حوزه سنجش آموزشی، آموزش تاریخ و تحلیل سوالات امتحانات نهایی، مورد مطالعه عمیق، تحلیل و ترکیب قرار گرفت. یافته ها نشان داد که تلفیق مولفه های استاندارد (نظیر روایی، عینیت در تصحیح) و مولفه های مفهومی (نظیر نیاز به تحلیل علی و ارزیابی) نه تنها امکان پذیر است، بلکه با بازتعریف عینیت در قالب راهنمای تصحیح مبتنی بر شایستگی های قابل مشاهده و استفاده از قالب های سوال متنوع (مانند تحلیل سند و مقایسه تطبیقی) محقق می شود. در عین حال، موانعی چون حجم زیاد محتوا، کمبود آموزش تخصصی معلمان و نگرانی از عدالت در تصحیح، چالش های اصلی پیش رو هستند. در نتیجه می توان گفت حرکت به سمت چنین سوالاتی ضرورتی اجتناب ناپذیر برای همسو کردن ارزشیابی با اهداف عالی آموزش تاریخ و اثرگذاری مثبت بر کل فرآیند آموزش است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: طراحی سوال ، امتحانات نهایی تاریخ ، سوال استاندارد ، سوال مفهومی ، تفکر تاریخی ، روان سنجی آموزشی