توجه به جغرافیای فرهنگی و تنوع دانش آموزان در کلاس درس

در سال های اخیر، توجه به جغرافیای فرهنگی و تنوع دانش آموزان در کلاس درس توجه فزاینده ای در حوزه آموزش و پرورش یافته است، زیرا جوامع معاصر با چالش ها و فرصت های ناشی از تنوع فرهنگی، زبانی و اجتماعی روبه رو هستند. جغرافیای فرهنگی به عنوان شاخه ای از علم جغرافیا، تلاشی است برای درک نحوه زندگی، باورها، ارزش ها و شیوه های ارتباطی متفاوت مردم در فضاهای گوناگون و چگونگی تاثیر این تفاوت ها بر فرایندهای یادگیری و تعاملات انسانی. این موضوع که کلاس درس به مثابه یک جامعه کوچک چند فرهنگی است، اهمیت پرداختن به تفاوت های فرهنگی دانش آموزان را دوچندان کرده و معلمان را بر آن داشته تا تدریس خود را پاسخ گو، منعطف و فراگیر طراحی کنند تا همه دانش آموزان بتوانند احساس تعلق، مشارکت و رشد کنند.بیان مسئله در زمینه توجه به جغرافیای فرهنگی در کلاس درس از این واقعیت ناشی می شود که مدارس به طور فزاینده ای متشکل از دانش آموزانی هستند که از پیش زمینه های فرهنگی، زبانی، اقتصادی و اجتماعی متفاوت وارد فضای آموزشی می شوند. این تفاوت ها به تجربه یادگیری آن ها شکل می دهد و می تواند در صورتی که نادیده گرفته شود، منبع نابرابری آموزشی و کاهش مشارکت شود. از سوی دیگر، اگر به درستی مورد شناخت قرار گیرد، می تواند موجب غنای یادگیری، تقویت مهارت های بین فردی و توسعه نگرش های میان فرهنگی شود. این چالش ها به ویژه در کشورهای چندethnic یا مهاجرپذیر برجسته تر است، جایی که معلمان با طیف گسترده ای از پیش دانش، تجربه ها و ارزش های فرهنگی سروکار دارند و باید یادگیری را به صورتی هدایت کنند که همگی دانش آموزان احساس دیده شدن و شنیده شدن کنند.اهمیت پرداختن به جغرافیای فرهنگی و تنوع در کلاس درس را می توان در سه سطح اصلی بررسی کرد: اثر بر بهبود کیفیت یادگیری، نقش در توسعه عدالت آموزشی، و تاثیر در تربیت شهروندان جهان وطن. در سطح اول، تحقیقات نشان داده اند که کلاس های متنوع فرهنگی می توانند به افزایش درک مطلب و توسعه مهارت های تفکر انتقادی کمک کنند. هنگامی که دانش آموزان با دیدگاه ها، ارزش ها و تجربه های متفاوت هم کلاسی های خود مواجه می شوند، زمینه ای برای پرسش، تحلیل و بازاندیشی در مورد پیش فرض های ذهنی شان فراهم می شود. این فرایند نه تنها یادگیری موضوعی را عمق می بخشد، بلکه مهارت های حل مسئله، خلاقیت و همکاری را در دانش آموزان تقویت می کند. پژوهش های بین المللی نیز تاکید دارند که ایجاد یک فضای کلاس چندفرهنگی و تشویق دانش آموزان به کشف هویت فرهنگی خود و دیگران می تواند منجر به ارتقای شایستگی میان فرهنگی و رفتارهای اجتماعی مثبت شود (Schachner و همکاران، ۲۰۲۱). (اسپرینگر)نقش جغرافیای فرهنگی در عدالت آموزشی نیز بسیار برجسته است. اگر معلمان توجهی به زمینه های فرهنگی مختلف دانش آموزان نداشته باشند، ممکن است ناخواسته به بازتولید نابرابری های اجتماعی کمک کنند. به عنوان نمونه، شیوه های تدریس و ارزیابی که فرض می کنند همه دانش آموزان دارای سرمایه فرهنگی یکسانی هستند، ممکن است دانش آموزانی را که از فرهنگ غالب متفاوت اند، در موقعیت نامساعدی قرار دهند. توجه به تفاوت های فرهنگی در طراحی فعالیت های یادگیری، زبان تدریس، منابع آموزشی و تعاملات کلاسی می تواند به کاهش این نابرابری ها کمک کند و فرصت های برابر برای همه دانش آموزان فراهم آورد. این ضرورت در ادبیات آموزشی به عنوان آموزش چندفرهنگی مطرح شده است، جایی که احترام به فرهنگ های مختلف و به رسمیت شناختن آن ها به عنوان بخشی از تجربه یادگیری، زمینه را برای مشارکت فعال تمامی دانش آموزان فراهم می آورد (صادقی و آقاجانی، ۱۳۹۷). (دفتر انتشارات و فناوری آموزشی)از منظر تربیت شهروندی جهان وطن، توجه به جغرافیای فرهنگی در کلاس درس فراتر از اهداف تحصیلی محض است و به پرورش نگرش های گسترده تر نسبت به تفاوت و مشترکات انسانی کمک می کند. در دنیایی که تعاملات انسانی و اقتصادی، فرهنگی و اطلاعاتی فراملی هستند، توانایی کار و زندگی موثر در محیط های متنوع فرهنگی یکی از مهارت های ضروری برای دانش آموزان محسوب می شود. جغرافیای فرهنگی با ارائه دیدگاهی که به فهم روابط میان انسان و محیط، تفاوت های فرهنگی و تاثیر آن ها بر رفتارهای اجتماعی می پردازد، می تواند نقشی کلیدی در شکل دهی به این مهارت ها داشته باشد. دانش آموزان هنگامی که یاد می گیرند فرهنگ ها و سبک های زندگی مختلف را بشناسند و با آن ها تعامل کنند، نه تنها درک عمیق تری از جهان پیرامون خود به دست می آورند، بلکه ظرفیت همدلی، احترام و همکاری میان فرهنگی را نیز تقویت می کنند.ضرورت توجه به تنوع دانش آموزان در کلاس درس از جنبه های عملیاتی نیز قابل بررسی است. معلمان باید آگاه باشند که فرهنگ شامل عناصر متعددی مثل زبان، دین، ارزش ها، الگوهای رفتاری و روش های ارتباطی است و هر یک از این عناصر می تواند بر نحوه مشارکت دانش آموز در فعالیت های یادگیری تاثیر بگذارد. هنگامی که معلمان با در نظر گرفتن این تفاوت ها برنامه های درسی خود را طراحی می کنند، فرصت هایی برای بیان هویت های فرهنگی مختلف ایجاد می شود و دانش آموزان احساس می کنند که تجربیات و پیش دانش آن ها مورد ارزش گذاری قرار می گیرد. این امر به ایجاد یک فضای آموزشی امن و احترام آمیز کمک می کند که در آن همه دانش آموزان می توانند به صورت فعال مشارکت کنند و یادگیری معنادار را تجربه نمایند.