اثربخشی برنامه درسی «تفکر و پژوهش» در مدارس ابتدایی یک مطالعه مروری با رویکرد تحلیل مضمون

هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل نظام مند اثربخشی برنامه درسی تفکر و پژوهش در مدارس ابتدایی با استفاده از رویکرد مروری و تحلیل مضمون است. با توجه به اهمیت پرورش مهارت های تفکر، پرسشگری، حل مسئله و پژوهش در دوران ابتدایی، برنامه درسی تفکر و پژوهش به عنوان یکی از نوآورانه ترین برنامه های درسی مهارت محور در نظام آموزشی ایران مطرح شده است. با این حال، شواهد پژوهشی درباره میزان اثربخشی واقعی این برنامه پراکنده و گاه ناهمسو است. در این پژوهش، مطالعات فارسی و انگلیسی منتشرشده از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ با معیارهای مشخص انتخاب و تحلیل شدند. داده ها از طریق تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفتند و مضامین اصلی مرتبط با اثربخشی این برنامه استخراج شد. یافته ها نشان داد که برنامه درسی تفکر و پژوهش در صورت اجرای صحیح، می تواند موجب ارتقای تفکر انتقادی، خلاقیت، مهارت های پژوهشی، مشارکت فعال دانش آموزان و نگرش مثبت به یادگیری شود. با این حال، چالش هایی نظیر ضعف آموزش معلمان، محدودیت زمان، ابهام در اهداف اجرایی و غلبه روش های سنتی تدریس، اثربخشی آن را کاهش داده است. نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در شیوه اجرا، توانمندسازی معلمان و تقویت رویکردهای فعال یاددهی–یادگیری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، تفکر و پژوهش ، مدارس ابتدایی ، اثربخشی ، تحلیل مضمون