کارشناسی ادبیات فارسی / دانشگاه آزاد نجف آباد

فضای روانی آموزشی مدرسه به عنوان بافتی چندبعدی مشتمل بر مولفه های عاطفی، اجتماعی، شناختی و سازمانی، نقش تعیین کننده ای در فرآیند یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. این فضا فراتر از امکانات فیزیکی، شامل کیفیت روابط (معلم-دانش آموز و دانش آموز-دانش آموز)، انتظارات تحصیلی، احساس تعلق، امنیت روانی، انگیزش و جو کلی حاکم بر مدرسه است (Hoy & Miskel, ۲۰۱۳). مسئله اصلی این است که چگونه می توان با طراحی و تقویت مولفه های مثبت این فضا، زمینه را برای یادگیری عمیق تر و پایدارتر فراهم کرد. این مقاله با رویکردی نظری و با هدف ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی، به بررسی نقش این فضا در ارتقای یادگیری می پردازد. در این راستا، پس از مرور ادبیات و مبانی نظری مرتبط، چارچوبی ارائه می شود که در آن تعامل پویای عوامل عاطفی (مانند انگیزه و خودکارآمدی)، اجتماعی (مانند حمایت همسالان و معلمان) و ساختاری (مانند قوانین و رویه های عادلانه) مورد تاکید قرار می گیرد. یافته های مرور ادبیات نشان می دهد که فضای روانی آموزشی مثبت با افزایش درگیری تحصیلی، کاهش اضطراب، تقویت خودتنظیمی و نهایتا بهبود عملکرد تحصیلی مرتبط است (Wang & Degol, ۲۰۱۶). کاربرد این چارچوب می تواند به مدیران و معلمان در شناسایی اهرم های اثرگذار بر یادگیری و طراحی مداخلات هدفمند کمک نماید. در نهایت، مزایا، محدودیت ها و چالش های عملیاتی سازی این چارچوب بحث و چشم اندازهای پژوهشی آینده ترسیم خواهد شد.