بررسی تاثیر استفاده از روش های آموزش حضوری و آنلاین در افزایش انگیزه ی یادگیری دانش آموزان

رشد سریع فناوری های نوین و تحول اجباری آموزش در پی همه گیری ها، لزوم بازنگری در روش های تدریس و تاثیر آن ها بر متغیرهای کلیدی چون انگیزه یادگیری را بیش از پیش آشکار ساخته است. این پژوهش نظری با هدف بررسی و مقایسه تاثیرات روش های آموزش حضوری (سنتی) و آنلاین (مجازی) بر سطوح انگیزه یادگیری دانش آموزان (اعم از درونی و بیرونی) انجام می گیرد. این مطالعه با بهره گیری از مبانی نظری روان شناسی آموزشی، به ویژه نظریه خودتعیین گری (SDT) و مدل های مرتبط با تعامل در محیط های یادگیری دیجیتال، سعی در تبیین سازوکارهای اثرگذاری هر شیوه دارد. آموزش حضوری، به دلیل تعاملات چهره به چهره و امکان بازخورد فوری غیرکلامی، به طور سنتی در تقویت حس ارتباط و شایستگی (از ارکان انگیزه درونی) نقش موثری ایفا می کند (Ryan & Deci, ۲۰۰۰). در مقابل، آموزش آنلاین پتانسیل بالایی در افزایش خودمختاری (Autonomy) از طریق انعطاف پذیری زمانی و مکانی و دسترسی به منابع گسترده دارد (Bozkurt et al., ۲۰۲۰). با این حال، آموزش آنلاین با چالش هایی نظیر کاهش تعامل اجتماعی، پدیده "خستگی زوم" و نیاز به خودتنظیمی بالا همراه است که می تواند انگیزه را تضعیف کند. در چارچوب مفهومی پیشنهادی، متغیرهای تعدیل کننده ای چون کیفیت طراحی آموزشی (شامل استفاده از عناصر بازی وارسازی و ابزارهای تعاملی) و مهارت های سواد رسانه ای دانش آموزان به عنوان عوامل تعیین کننده موفقیت هر رویکرد معرفی می شوند. یافته های این تحلیل نشان می دهد که هیچ یک از روش ها به طور مطلق بر دیگری برتری ندارد؛ بلکه اثربخشی هر روش تابعی از نحوه پیاده سازی، پشتیبانی فنی و انطباق با نیازهای انگیزشی خاص هر دانش آموز است. در نهایت، پژوهش بر لزوم اتخاذ رویکرد آموزش ترکیبی هوشمند (Blended Learning) به عنوان موثرترین راهکار برای به حداکثر رساندن انگیزه یادگیری تاکید می کند، رویکردی که مزایای اجتماعی آموزش حضوری را با انعطاف پذیری دیجیتال تلفیق می نماید. این چارچوب به سیاست گذاران و طراحان آموزشی راهنمایی جامعی برای دستیابی به اهداف انگیزشی ارائه می دهد.