شهروندان دیجیتال یا غریبه های مجازی؟ آموزش اخلاق سایبری و مقابله با قلدری آنلاین در دانش آموزان

چکیدهدر عصر انقلاب چهارم صنعتی، فضای سایبری دیگر یک محیط جانبی نیست، بلکه زیست بوم دوم دانش آموزان محسوب می شود. با این حال، شکاف عمیقی میان مهارت های فنی استفاده از ابزارها و بلوغ اخلاقی لازم برای زیستن در این فضا وجود دارد. این مقاله با رویکردی انتقادی و تحلیلی، به بررسی پدیدارشناسانه «شهروندی دیجیتال» و چالش های ناشی از فقدان آن، به ویژه «قلدری سایبری» می پردازد. هدف اصلی، گذار از مفهوم سنتی حفاظت (فیلترینگ و نظارت) به مفهوم مدرن توانمندسازی (اخلاق و مسئولیت پذیری) است. در این پژوهش، ضمن واکاوی روانشناختی اثرات قلدری آنلاین بر قربانیان و تماشاگران، راهکارهای عملی برای مدارس و والدین جهت آموزش اخلاق سایبری، مدیریت ردپای دیجیتال و ترویج فرهنگ همدلی در فضای مجازی ارائه شده است. نتایج نشان می دهد که مقابله با قلدری آنلاین نه از طریق ممنوعیت تکنولوژی، بلکه از طریق تربیت «ناظران فعال» و نهادینه کردن تفکر انتقادی نسبت به محتوای دیجیتال امکان پذیر است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: شهروندی دیجیتال ، قلدری سایبری ، اخلاق اینترنت ، سواد رسانه ای ، ردپای دیجیتال ، تربیت دیجیتال ، ایمنی آنلاین ، ناظر فعال ، هوش دیجیتال.