مدرسه به مثابه «جامعه کوچک»: ادغام شوراهای دانش آموزی در فرآیند تصمیم گیری های آموزشی

نهاد مدرسه در پارادایم های نوین تربیتی، دیگر نه یک «کارخانه» برای تولید انبوه دانش آموزان همسان، بلکه به تعبیر جان دیویی، یک «جامعه کوچک» است که در آن تمرین زندگی مدنی و دموکراتیک صورت می گیرد. یکی از نمودهای عینی این نگرش، تشکیل شوراهای دانش آموزی است؛ نهادی که در نظام آموزشی ایران بیش از دو دهه از عمر قانونی آن می گذرد، اما کارکرد آن اغلب در سطح تشریفات و فعالیت های اجرایی سطح پایین باقی مانده است. این مقاله با هدف آسیب شناسی وضعیت موجود و ارائه راهکارهای عملیاتی برای ارتقای جایگاه شوراهای دانش آموزی از «دکوراسیون مدیریتی» به «شریک تصمیم گیری»، به واکاوی ابعاد مختلف مشارکت دانش آموزان می پردازد. استدلال اصلی پژوهش این است که ادغام واقعی شوراها در فرآیندهای تصمیم سازی (از بودجه ریزی تا برنامه درسی)، نه تنها به دموکراتیزه شدن فضای مدرسه می انجامد، بلکه بستر اصلی برای توسعه شایستگی های نرم نظیر تفکر انتقادی، مذاکره، حل تعارض و مسئولیت پذیری اجتماعی است. در این راستا، با بهره گیری از مدل «نردبان مشارکت هارت» و نظریه «رهبری توزیع شده»، ۸ محور کلیدی شامل مبانی نظری جامعه شناختی، ساختار حقوقی، روان شناسی مشارکت، مدیریت آموزشی، برنامه درسی پنهان، مهارت های سیاسی-اجتماعی، موانع فرهنگی و چشم انداز آینده مورد تحلیل عمیق قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: شورای دانش آموزی ، جامعه پذیری سیاسی ، مدیریت مشارکتی ، رهبری توزیع شده ، نردبان مشارکت هارت ، عاملیت دانش آموز ، دموکراسی در مدرسه.