سبک رهبری مدیر بر سلامت روانی معلمان

سلامت روانی معلمان و کارکنان مدارس، به عنوان ارکان اصلی نظام آموزشی، همواره در کانون توجه قرار داشته و یکی از مهم ترین محورهای کلیدی برای ارتقاء کیفیت آموزش تلقی می شود. این اهمیت، به خصوص در مناطق محروم جنوب کشور، که با معضلات اقتصادی ریشه دار، کمبود شدید امکانات آموزشی و رفاهی، و فشارهای متعدد اجتماعی و خانوادگی مواجه هستند، دوچندان می شود. این عوامل محیطی و اقتصادی چالش های بی شماری را برای کارکنان مدارس ایجاد کرده و بر وضعیت روانی و عملکرد شغلی آن ها تاثیر می گذارد. در چنین شرایطی، سبک رهبری مدیر و معاونان، که به عنوان رهبران خرد و موثر در محیط های آموزشی عمل می کنند، نقشی حیاتی و تعیین کننده در ارتقاء سلامت روان، افزایش انگیزه شغلی، تقویت تاب آوری و در نهایت بهبود کیفیت آموزش ایفا می نمایند.این پژوهش به بررسی نقش سبک رهبری مدیر و معاونان در مدارس مناطق محروم جنوب کشور، با تمرکز ویژه بر استان هرمزگان و شهرستان های بشاگرد و بستک، و همچنین تاثیرات آن بر سلامت روانی معلمان و کارکنان اداری می پردازد. این مطالعه با بهره گیری از روش پژوهش کیفی-روایتی، که از نزدیک به تجربیات و روایت های زیسته افراد می پردازد، طراحی و اجرا شده است. ابزار اصلی جمع آوری داده ها شامل مصاحبه های نیمه ساختاریافته با جامعه هدف و برگزاری گروه های کانونی برای تعمیق فهم مسائل و دستیابی به دیدگاه های جمعی بود. نتایج حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که سبک رهبری دموکراتیک، که با مشارکت جویی، احترام متقابل و تبادل نظر مشخص می شود، نقش بسزایی در کاهش استرس شغلی، تقویت حس همدلی و افزایش تعلق سازمانی در میان کارکنان مدارس ایفا می کند. در مقابل، سبک رهبری آمرانه، که بر دستورات فردی و عدم مشارکت کارکنان در تصمیم گیری ها تاکید دارد، با پدیده هایی چون فرسودگی شغلی، کاهش چشمگیر انگیزه و بروز آسیب های روانی در بین معلمان و کارکنان اداری همراه بوده است. تحلیل عمیق تر روایت های میدانی حاکی از آن است که رهبری حمایتی، که در آن مدیران و معاونان به نیازهای عاطفی و حرفه ای کارکنان خود توجه نشان داده و از آن ها پشتیبانی می کنند، می تواند تاب آوری و سلامت روانی کادر آموزشی و اداری مدارس را، به ویژه در مواجهه با چالش های اقتصادی و اجتماعی پیچیده ی مناطق محروم، به طور موثری تقویت نماید. در نهایت، این پژوهش با استناد به شواهد میدانی به دست آمده از دل جامعه، مدلی بومی و کاربردی را برای ارتقاء سطح سلامت روانی کارکنان مدارس در مناطق جنوب کشور پیشنهاد می دهد که امیدوار است راهگشای سیاست گذاران و مدیران آموزشی باشد.

کلیدواژه ها:

دانش آموز ، سلامت ، معلم ، مدرسه ، یادگیری