بررسی رابطه سرمایه فرهنگی خانواده با موفقیت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم

هدف این پژوهش، بررسی رابطه بین سرمایه فرهنگی خانواده و موفقیت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم در شهر بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پایه یازدهم رشته علوم تجربی مدارس دولتی روزانه منطقه ۱ و ۱۹ تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که از میان آنان ۳۰۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. برای سنجش سرمایه فرهنگی خانواده از پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر نظریه پیر بوردیو (۱۹۸۶) با سه بعد نهادینه شده، عینیت یافته و نهادینه استفاده شد که روایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با آلفای کرونباخ ۰.۸۹ محاسبه شد. موفقیت تحصیلی نیز بر اساس میانگین نمرات نیم سال اول دانش آموزان در دروس پایه (ریاضی، فیزیک، شیمی و زیست) سنجیده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS-۲۶ و از طریق آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین سرمایه فرهنگی خانواده و موفقیت تحصیلی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰.۷۱ = r, p < ۰.۰۱). همچنین، تحلیل رگرسیون نشان داد که بعد «نهادینه شده» (عادت واره های فرهنگی) با ضریب بتای ۰.۵۲ بیشترین سهم را در پیش بینی موفقیت تحصیلی دارد. نتایج این پژوهش بر نقش تعیین کننده خانواده و به ویژه سرمایه فرهنگی آن به عنوان عاملی فراتر از وضعیت اقتصادی، در تبیین نابرابری های تحصیلی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سرمایه فرهنگی ، موفقیت تحصیلی ، خانواده ، دانش آموزان متوسطه ، نظریه بوردیو.