تربیت شهروند دیجیتال؛ تلفیق سواد رسانه ای و فلسفه اخلاق در مدیریت رفتار آنلاین دانش آموزان شهرستان تکاب در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴

گسترش روزافزون فضاهای مجازی و نفوذ رسانه های دیجیتال در زندگی نوجوانان، ضرورت بازنگری در الگوهای تربیتی با تکیه بر تلفیق سواد رسانه ای و فلسفه اخلاق را بیش از پیش نمایان می سازد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تعیین میزان تاثیر تلفیق سواد رسانه ای و فلسفه اخلاق بر مدیریت رفتار آنلاین و تربیت شهروند دیجیتال در میان دانش آموزان شهرستان تکاب در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بوده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه (دوره اول و دوم) شهرستان تکاب که در سال تحصیلی مذکور مشغول به تحصیل بودند، تشکیل می داد که بر اساس آخرین آمار آموزش و پرورش، تعداد آن ها بالغ بر ۴۵۰۰ نفر برآورد شد. برای تعیین حجم نمونه از فرمول کوکران استفاده شد و با در نظر گرفتن خطای نمونه گیری ۰.۰۵ و سطح اطمینان ۹۵ درصد، حجم نمونه برابر با ۳۵۴ نفر محاسبه گردید که جهت اطمینان بیشتر به ۳۶۰ نفر افزایش یافت. روش نمونه گیری به صورت تصادفی طبقه ای متناسب با جنسیت و نوع مدرسه (دولتی و غیردولتی) اجرا شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد سواد رسانه ای، پرسشنامه نگرش های اخلاقی مبتنی بر فلسفه اخلاق و پرسشنامه مدیریت رفتار آنلاین بود. روایی صوری و محتوایی ابزارها توسط متخصصان تایید شد و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای هر یک از پرسشنامه ها به ترتیب ۰.۸۵، ۰.۸۸ و ۰.۹۱ به دست آمد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی شامل ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ در سطح معناداری ۰.۰۵ استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که بین سواد رسانه ای و مدیریت رفتار آنلاین دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (. ۰.۰۱>p) همچنین نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که تلفیق مولفه های سواد رسانه ای با اصول فلسفه اخلاق، توانایی تبیین ۴۸ درصد از واریانس مدیریت رفتار آنلاین دانش آموزان را دارد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می شود که در برنامه های درسی مدارس شهرستان تکاب، آموزش های تلفیقی با محوریت تفکر انتقادی رسانه ای و مسئولیت پذیری اخلاقی در فضای مجازی گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

شهروند دیجیتال ، سواد رسانه ای ، فلسفه اخلاق ، مدیریت رفتار آنلاین ، دانش آموزان ، تکاب ، روش همبستگی