بررسی کارکرد نظام بازخورد توصیفی در شکل دهی به نگرش رشد و کاهش احساس ناکامی و درماندگی تحصیلی

نظام های سنتی ارزشیابی تحصیلی با تاکید بر قضاوت کمی و مقایسه ای، اغلب به جای تقویت انگیزش یادگیری، به ایجاد احساس درماندگی آموخته شده، اضطراب امتحان و تثبیت ذهنیت ثابت در دانش آموزان می انجامد. این مقاله نظری با هدف ارائه یک چارچوب مفهومی برای تبیین چگونگی کارکرد نظام بازخورد توصیفی در مقابله با این پیامدهای منفی و شکل دهی به نگرش رشد و کاهش احساس ناکامی و درماندگی تحصیلی نگاشته شده است. چارچوب پیشنهادی بر پایه نظریه خودتعیین گری بنا نهاده می شود و استدلال می کند که بازخورد توصیتی موثر، از طریق ارضای سه نیاز روان شناختی اساسی شایستگی، خودمختاری و ارتباط، مکانیسم تغییر را به حرکت درمی آورد. به طور مشخص، بازخورد توصیفی که بر توصیف پیشرفت، شناسایی نقاط قوت و ضعف، و ارائه راهکارهای بهبود متمرکز است (برخلاف قضاوت و مقایسه صرف)، احساس شایستگی دانش آموز را تقویت می کند. از سوی دیگر، با درگیر کردن دانش آموز در فرآیند ارزشیابی و تامل بر یادگیری خود، نیاز به خودمختاری را پاسخ می گوید. همچنین، با ایجاد فضای ارتباطی غیرتهدیدکننده و حمایت گر بین معلم و دانش آموز، به ارضای نیاز به ارتباط کمک می کند. ارضای این نیازها به نوبه خود، باعث درونی سازی تدریجی اهداف یادگیری، افزایش تاب آوری در مواجهه با چالش ها، و تبدیل شکست به فرصتی برای رشد می شود. این فرآیند، هسته اصلی شکل گیری نگرش رشد را تشکیل می دهد. در مقابل، نظام های ارزشیابی سنتی که نیازهای سه گانه را ناکام می گذارند، به تقویت ذهنیت ثابت و درماندگی تحصیلی منجر می شوند. این مقاله در ادامه، مولفه های عملی یک نظام بازخورد توصیفی اثربخش، موانع پیاده سازی، و پیامدهای آن برای بهبود کیفیت تدریس و یادگیری را مورد بحث قرار خواهد داد.واژگان کلیدی: بازخورد توصیفی، نگرش رشد، درماندگی آموخته شده، نظریه خودتعیین گری، ارزشیابی کیفی، انگیزش تحصیلی.