بررسی نقش نرم افزارهای آموزشی و چندرسانه ای در یادگیری عمیق دانش آموزان

یادگیری عمیق به عنوان یکی از اهداف اساسی نظام های آموزشی معاصر، فراتر از حفظ و بازتولید اطلاعات، بر درک مفهومی، انتقال یادگیری، تفکر انتقادی و توانایی حل مسئله تاکید دارد. در دهه های اخیر، گسترش نرم افزارهای آموزشی و ابزارهای چندرسانه ای به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های فناوری اطلاعات و ارتباطات، فرصت های نوینی را برای تحقق یادگیری عمیق در محیط های آموزشی فراهم کرده است. هدف این مقاله نظری، تبیین نقش نرم افزارهای آموزشی و چندرسانه ای در ارتقای یادگیری عمیق دانش آموزان و ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی برای تفسیر این نقش است. بدین منظور، با بهره گیری از رویکرد تحلیلی–توصیفی، مطالعات نظری و پژوهش های پیشین مرتبط با یادگیری عمیق، یادگیری چندرسانه ای، طراحی آموزشی و فناوری های یادگیری مورد بررسی قرار گرفت (Mayer, ۲۰۲۰؛ Biggs & Tang, ۲۰۱۱). یافته های حاصل از مرور ادبیات نشان می دهد که نرم افزارهای آموزشی در صورتی که بر اساس اصول طراحی شناختی، تعامل محوری و یادگیرنده محوری توسعه یابند، می توانند فرایندهای شناختی سطح بالا نظیر سازمان دهی دانش، یکپارچه سازی مفاهیم و تفکر تاملی را تقویت کنند (Clark & Mayer, ۲۰۱۶). چارچوب مفهومی پیشنهادی این مقاله، تعامل میان ویژگی های نرم افزارهای آموزشی (تعامل پذیری، بازخورد فوری، چندکانالی بودن)، نقش معلم به عنوان طراح یادگیری و ویژگی های یادگیرنده را در تحقق یادگیری عمیق تبیین می کند. نتایج این تحلیل نظری نشان می دهد که استفاده صرف از فناوری تضمین کننده یادگیری عمیق نیست، بلکه ادغام هدفمند نرم افزارهای آموزشی در بستر راهبردهای تدریس اثربخش و ارزشیابی تکوینی، نقش کلیدی در بهبود کیفیت یادگیری دارد (Hattie, ۲۰۰۹؛ OECD, ۲۰۲۱). در نهایت، چارچوب ارائه شده می تواند مبنایی نظری برای پژوهش های تجربی آتی و راهنمایی برای طراحان آموزشی و سیاست گذاران در جهت توسعه محیط های یادگیری دیجیتال اثربخش باشد.