تدریس با قلب؛ نقش هوش هیجانی معلم

در دنیای آموزش معاصر، نقش معلم دیگر صرفا انتقال دهنده دانش و اطلاعات نیست، بلکه او به عنوان هدایت گر رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان شناخته می شود. در این میان، هوش هیجانی به عنوان یکی از مهم ترین شایستگی های حرفه ای معلمان، جایگاهی اساسی در کیفیت فرایند تدریس و یادگیری یافته است. هوش هیجانی معلم شامل توانایی درک، تنظیم و مدیریت هیجان های خود و دیگران، همدلی با دانش آموزان، ایجاد روابط انسانی سالم و پاسخ دهی آگاهانه به موقعیت های پیچیده کلاس درس است. پژوهش ها نشان می دهد که معلمانی که از سطح بالاتری از هوش هیجانی برخوردارند، نه تنها فضای آموزشی امن تر و حمایت گرانه تری ایجاد می کنند، بلکه انگیزش تحصیلی، مشارکت فعال و سلامت روانی دانش آموزان را نیز به طور معناداری ارتقا می دهند. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی مفهوم هوش هیجانی معلم و تاثیر آن بر ابعاد مختلف تدریس می پردازد و تلاش می کند نشان دهد که «تدریس با قلب» به معنای جایگزینی احساس به جای عقلانیت نیست، بلکه تلفیق خرد حرفه ای با آگاهی هیجانی است. در این نوشتار، ابتدا جایگاه هوش هیجانی در تحول نقش معلم در نظام های آموزشی نوین تبیین می شود، سپس مولفه های اصلی هوش هیجانی معلم و کارکرد آن ها در مدیریت کلاس، تعامل با دانش آموزان، حل تعارض ها و ایجاد انگیزش بررسی می گردد. همچنین به نقش هوش هیجانی در کاهش فرسودگی شغلی معلمان، افزایش رضایت حرفه ای و بهبود کیفیت روابط آموزشی پرداخته می شود. مقاله تاکید می کند که بی توجهی به ابعاد هیجانی تدریس می تواند به یادگیری سطحی، اضطراب تحصیلی و گسست عاطفی میان معلم و دانش آموز منجر شود، در حالی که آموزش مبتنی بر هوش هیجانی زمینه ساز پرورش انسان هایی متعادل، مسئول و توانمند در مواجهه با چالش های زندگی است. در نهایت، این مقاله نتیجه می گیرد که توسعه هوش هیجانی باید به عنوان یکی از محورهای اصلی تربیت و توانمندسازی معلمان در برنامه های آموزشی و ضمن خدمت مورد توجه جدی قرار گیرد، زیرا معلمی که با قلب آموزش می دهد، نه تنها ذهن ها، بلکه شخصیت ها را می سازد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، معلمی ، اثربخشی تدریس ، مدیریت کلاس ، همدلی ، توسعه حرفه ای ، یادگیری عاطفی