گذار از "حافظه محوری" به "تفکر انتقادی

نظام های آموزشی در سراسر جهان در نقطه ای بحرانی و سرنوشت ساز قرار دارند؛ نقطه ای که در آن پارادایم سنتی مبتنی بر انباشت اطلاعات و بازخوانی طوطی وار محفوظات (حافظه محوری)، کارایی خود را در برابر پیچیدگی های جهان مدرن از دست داده است. در عصر انفجار اطلاعات و هوش مصنوعی، ارزش “دانستن” حقایق کاهش یافته و ارزش “پردازش، تحلیل و نقد” اطلاعات به شدت افزایش یافته است. این مقاله به بررسی ضرورت حیاتی گذار از آموزش های مبتنی بر حافظه به سمت پرورش مهارت های تفکر انتقادی می پردازد. با واکاوی مبانی نظری، عصب شناختی و پداگوژیک، استدلال می شود که تمرکز صرف بر لایه های پایین شناختی مغز (مانند دانش و درک مطلب)، مانع از رشد کارکردهای عالی اجرایی و خلاقیت می شود. مقاله حاضر با نقد مدل “آموزش بانکی”، راهکارهای عملی برای پیاده سازی تفکر انتقادی از طریق روش های تدریس اکتشافی، پرسشگری سقراطی و ارزیابی های عملکردی ارائه می دهد. همچنین چالش های فرهنگی و ساختاری این گذار و نقش معلمان به عنوان تسهیل گران اندیشه به جای انتقال دهندگان دانش، مورد بحث قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: تفکر انتقادی ، حافظه محوری ، فراشناخت ، طبقه بندی بلوم ، آموزش و پرورش نوین ، یادگیری عمیق.