سواد رسانه ای در عصر «پسا-حقیقت»؛ آموزش تفکر انتقادی در برابر اخبار جعلی و دیپ فیک (DeepFake)

در سپیده دم عصر هوش مصنوعی، نظام های آموزشی با بزرگترین تغییر پارادایم تاریخ خود مواجه شده اند. ظهور مدل های زبانی بزرگ (LLMs) و ابزارهای هوش مصنوعی مولد (GenAI) نظیر ChatGPT، Gemini و Claude، نه تنها ابزارهای تدریس، بلکه ماهیت طراحی آموزشی را دگرگون کرده اند. این مقاله با رویکردی عمیق و کاربردی، به بررسی نقش این فناوری ها در طراحی طرح درس های خلاق می پردازد و استدلال می کند که آینده آموزش نه در تقابل با ماشین، بلکه در «همزیستی هوشمندانه» با آن نهفته است. هدف اصلی این پژوهش، گذار از نگاه سنتی «معلم به عنوان تنها منبع دانش» به «معلم به عنوان معمار و کیوریتور (Curator) تجربه های یادگیری» است. در این راستا، هشت محور اصلی شامل مبانی نظری هوش مصنوعی در آموزش، تغییر نقش معلم، هنر مهندسی پرامپت، ایده پردازی خلاق، شخصی سازی و تمایز آموزش، سنجش نوین، ملاحظات اخلاقی و چشم انداز آینده مورد واکاوی قرار می گیرند. ما نشان می دهیم که چگونه معلمان می توانند با برون سپاری وظایف شناختی سطح پایین به هوش مصنوعی، زمان و انرژی ذهنی خود را برای تعاملات انسانی، همدلی و پرورش تفکر انتقادی در دانش آموزان آزاد کنند. این نوشتار با استناد به منابع بومی و جدیدترین یافته های پژوهشی، راهنمایی گام به گام برای معلمان قرن بیست و یکم ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: هوش مصنوعی مولد (GenAI) ، طرح درس خلاق ، مهندسی پرامپت ، همزیستی انسان و ماشین ، شخصی سازی یادگیری ، عدالت آموزشی ، سواد دیجیتال.