از مصرف کننده تا خالق؛ ادغام برنامه نویسی و تفکر رایانشی (Computational Thinking) در دروس علوم انسانی

در عصر دیجیتال، مرزهای میان علوم دقیق (STEM) و علوم انسانی به سرعت در حال کمرنگ شدن هستند. تفکر رایانشی (Computational Thinking) دیگر مهارتی مختص مهندسان نرم افزار نیست، بلکه به عنوان یک سواد بنیادین برای قرن ۲۱ شناخته می شود که ابزارهای نوینی را برای تحلیل، تفسیر و خلق محتوا در اختیار پژوهشگران و دانش آموزان علوم انسانی قرار می دهد. این مقاله با هدف گذار از نقش منفعل «مصرف کننده فناوری» به نقش فعال «خالق فناوری»، به بررسی مبانی نظری و راهکارهای عملی ادغام برنامه نویسی و تفکر الگوریتمی در برنامه های درسی ادبیات، تاریخ، جامعه شناسی و فلسفه می پردازد. با بهره گیری از مفاهیمی چون «تجزیه»، «الگویابی»، «انتزاع» و «طراحی الگوریتم»، نشان داده می شود که چگونه می توان مسائل پیچیده اجتماعی و متون ادبی را با دقتی ریاضی گونه بازخوانی کرد. همچنین، این پژوهش به نقش حیاتی «علوم انسانی دیجیتال» در نقد سوگیری های الگوریتمی و اخلاق هوش مصنوعی می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که تلفیق این دو حوزه، نه تنها به درک عمیق تر مفاهیم انسانی کمک می کند، بلکه دانش آموزان را به ابزارهایی مجهز می سازد تا در دنیای داده محور، شهروندانی نقاد و کنشگر باشند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: تفکر رایانشی ، علوم انسانی دیجیتال ، برنامه نویسی ، آموزش میان رشته ای ، سواد الگوریتمی ، خلاقیت دیجیتال.