سواد رسانه ای و دیجیتال؛ ضرورتی فراتر از کتاب درسی

در هزاره سوم، جایی که مرزهای میان واقعیت فیزیکی و جهان مجازی درهم آمیخته است، «سواد» دیگر تنها به معنای توانایی خواندن و نوشتن نیست. ظهور فناوری های دیجیتال، شبکه های اجتماعی و هوش مصنوعی، زیست بوم اطلاعاتی بشر را دگرگون کرده است. مقاله حاضر با عنوان «سواد رسانه ای و دیجیتال؛ ضرورتی فراتر از کتاب درسی» به واکاوی عمیق این مهارت حیاتی می پردازد. استدلال اصلی این پژوهش آن است که تقلیل سواد رسانه ای به یک واحد درسی در مدارس، پاسخی ناکافی به سیل خروشان داده هاست. این مقاله با بررسی ۸ محور کلیدی شامل تبارشناسی مفاهیم، پدیده اخبار جعلی و پسا-حقیقت، سوگیری های شناختی، اخلاق سایبری، نظام آموزشی، نقش والدین، اقتصاد توجه و آینده پژوهی در عصر هوش مصنوعی، نشان می دهد که سواد دیجیتال یک «سبک زندگی» و یک ضرورت امنیتی برای صیانت از سلامت روان و دموکراسی است. با بهره گیری از منابع بومی و تحلیل شرایط جامعه ایران، راهکارهایی برای گذار از مصرف کنندگی منفعل به کنشگری آگاه ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، سواد دیجیتال ، تفکر انتقادی ، اخبار جعلی ، رژیم مصرف رسانه ای ، شهروند دیجیتال ، هوش مصنوعی ، آموزش و پرورش ایران.