فرسودگی شغلی معلمان؛ علل، پیامدها و راهکارها

فرسودگی شغلی (Burnout) یکی از مهم ترین و شایع ترین پدیده های منفی مرتبط با مشاغل حرفه ای، به ویژه شغل معلمی، در دهه های اخیر است. این پدیده که با احساس خستگی عاطفی، کاهش دستاورد شخصی و ازخودبیگانگی مشخص می شود، تاثیرات عمیقی بر سلامت روان معلمان، کیفیت آموزش، و عملکرد کلی نظام آموزشی دارد. این مقاله با هدف بررسی جامع علل، پیامدها و ارائه راهکارهای موثر برای مقابله با فرسودگی شغلی معلمان تدوین شده است. در این پژوهش، ابتدا ابعاد اصلی فرسودگی شغلی (خستگی عاطفی، کاهش تجربه شخصی، و مسخ شدگی/بدبینی) تعریف شده و سپس عوامل موثر در ایجاد آن در سه سطح فردی، سازمانی و اجتماعی مورد تحلیل قرار می گیرند. پیامدهای این پدیده برای خود معلمان (مانند کاهش انگیزه و مشکلات سلامتی)، دانش آموزان (مانند کاهش کیفیت تدریس و تعاملات منفی) و نظام آموزشی (مانند ترک خدمت و کاهش بهره وری) تشریح می شود. در ادامه، مروری بر یافته های پژوهش های گذشته صورت گرفته و در نهایت، مجموعه ای از راهکارهای پیشگیرانه و مداخله ای در سطوح خرد (فردی)، میانی (مدرسه ای) و کلان (سیاست گذاری آموزشی) ارائه می گردد. تاکید ویژه ای بر نقش محوری مدیران مدارس و حمایت خانواده ها در کاهش این بحران خواهد بود. نتیجه گیری مقاله نشان می دهد که مقابله موثر با فرسودگی شغلی نیازمند یک رویکرد چندوجهی و سیستمی است که در آن اصلاح ساختارهای سازمانی و حمایت های سیاسی، هم تراز با توانمندسازی فردی قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

فرسودگی شغلی ، معلمان ، خستگی عاطفی ، نظام آموزشی ، راهکارهای مداخله ای