هوش های چندگانه و طراحی فعالیت های متنوع در آموزش پیش دبستانی

دوران حساس و طلایی پیش دبستانی، زمانی است که پایه های شناختی، عاطفی و اجتماعی شخصیت کودک شکل می گیرد و هر رویکرد یک سویه و محدودکننده در آموزش، می تواند به حذف یا نادیده گرفتن استعدادهای نهفته و شیوه های منحصربه فرد یادگیری او بیانجامد. این مقاله، با اتخاذ رویکردی تحلیلی-ترکیبی و با مرور نظام مند مبانی نظریه هوش های چندگانه گاردنر و پژوهش های حوزه آموزش دوران اولیه کودکی، به بررسی عمیق و همه جانبه ضرورت و چگونگی طراحی فعالیت های آموزشی متنوع، غنی و انعطاف پذیر در محیط پیش دبستانی می پردازد. یافته ها آشکار می سازد که پذیرش کثرت گرایانه هوش ها—که فراتر از هوش زبانی و منطقی-ریاضی، هوش های مکانی-دیداری، بدنی-جنبشی، موسیقایی، بین فردی، درون فردی، طبیعت گرا و هستی گرا را نیز در برمی گیرد—می تواند پارادایم آموزش را از الگوی «یک اندازه برای همه» به سوی مدلی «شخصی سازی شده و چندوجهی» سوق دهد. طراحی فعالیت های متنوع مبتنی بر این نظریه، مستلزم خلق محیطی غنی و پاسخگو است که در آن هر کودک بتواند از طریق دروازه های شناختی ترجیحی خود (چه از طریق حرکت، موسیقی، تعامل اجتماعی، یا تجربه طبیعت) با مفاهیم بنیادین آشنا شده و آنها را درونی کند. این مقاله نشان می دهد که چنین رویکردی نه تنها به شادابی و انگیزش بیشتر کودکان می انجامد، بلکه با فراهم آوردن فرصت موفقیت برای همه، عزت نفس، خودآگاهی و احساس شایستگی را در آنان تقویت می کند. با این حال، اجرای این رویکرد با چالش هایی چون کمبود آگاهی و آموزش مربیان، محدودیت فضای فیزیکی و منابع، فشار برای آماده سازی کودکان برای مهارت های تحصیلی باریک نگر و نگرانی والدین از «بازی محض» مواجه است. مقاله حاضر، ضمن تحلیل این موانع، راهکارهای عملی برای غلبه بر آنها ارائه می دهد و بر این نکته تاکید می ورزد که آموزش پیش دبستانی مبتنی بر هوش های چندگانه، به معنای کنار گذاشتن اهداف اساسی نیست، بلکه به معنای غنی سازی مسیرها و گسترش دامنه ابزارهایی است که کودک برای کشف خود و جهان از آنها بهره می گیرد. سرمایه گذاری در این پارادایم، در حقیقت سرمایه گذاری در کشف و پرورش تمامی ظرفیت های انسانی نسل آینده است.

کلیدواژه ها:

آموزش ، پیش دبستانی ، فعالیت های متنوع