تحلیل روابط گروداران آب در محدوده مطالعاتی هشتگرد

یکی از چالش های عمده حکمرانی آب در ایران، مدیریت گروداران مختلف در مسائل مرتبط باآب است. مسئله آب در محدوده مطالعاتی هشتگرد به دلیل تنوع گروداران و به طورطبیعی تضادمنافع بین آن ها به شدت درهم تنیده شده است. عدم شفافیت در چگونگی ایفای نقش این گروداران و تامین منافعشان، چالش های زیادی را در مدیریت منابع آب ایجاد کرده و همکاری موثر را مختل می کند. بنابراین، شناسایی گروداران کلیدی، درک انگیزه های آن ها و بررسی منافع ومنابع قدرتشان باید در مرکزتوجه قرار گیرد تا امکان طراحی مداخلات سیاستی هدفمند آتی فراهم شود. این پژوهش به شناسایی گروداران آب در محدوده مطالعاتی هشتگرد براساس شبکه مسائل شناسایی شده در مصاحبه های صورت گرفته با کارشناسان و بهره برداران، با تاکید بر نگاشت روابط بین آن ها براساس تحلیل شبکه ای می پردازد. نگاشت روابط گروداران آب هشتگرد در تحلیل شبکه ای نشان می دهد که در حفاظت از منابع آب افراد پرنفوذومشهور، صنایع، شرکت آب منطقه ای استان البرز، شرکت توزیع برق، کشاورزان بزرگ مالک، ویلاداران و شورای شهروروستا بیشترین اعمال قدرت و بیشترین تاثیر را بر دیگر گروداران دارند. عدم توازن قدرت بین گروداران در این محدوده می تواند به بروز تخلفات و چالش های گوناگون منجرشود. علاوه بر این، ۲۳ گرودار شناسایی شده دارای ۷منفعت متفاوت بودند که سوداقتصادی پرتکرارترین منفعت در بین آنها بود. منافع اقتصادی به عنوان عامل اصلی در واکنش به تغییرات محیطی و تصمیم گیری ها ظاهر می شود. نتایج این مطالعه هشدار می دهد که تداوم رویکردهای یکسان ساز و تحکمی در حکمرانی آب هشتگرد، تنها به تعمیق شکاف های موجود خواهد انجامید. راهکار خروج از این بن بست، طراحی سازوکارهای حکمرانی انطباقی است که با شناسایی ظرفیت ها و محدودیت های هر گروه گرودار، امکان مشارکت برابر و توزیع عادلانه تر منابع را فراهم کند. به بیان دیگر، تغییرات موثر تنها زمانی محقق می شوند که سیاست ها نه برمبنای دستورات بالادستی، بلکه با تکیه بر شناخت ریشه های نهادی-اجتماعی بحران و گفت وگوی بین گروداری شکل گیرند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی آب ، شبکه گروداران ، روابط قدرت ، تحلیل منافع گروداران