چالش سواد رسانه ای در عصر اخبار جعلی دانش آموزان متوسطه دوم: بررسی مهارت های اجتماعی و زبانی

این پژوهش با هدف بررسی چالش های سواد رسانه ای در عصر اخبار جعلی و تعیین نقش مهارت های اجتماعی و زبانی دانش آموزان متوسطه دوم در مواجهه با اطلاعات نادرست انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان متوسطه دوم شهر لاهرود در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از این میان ۳۵۵ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های سواد رسانه ای در برابر اخبار جعلی، مهارت های اجتماعی (تفکر انتقادی و همدلی) و مهارت های زبانی (تحلیل متن و آگاهی بلاغی) بود که روایی و پایایی آن ها (آلفای کرونباخ بالای ۰.۸) تایید گردید. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و در دو سطح توصیفی و استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی) تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که دانش آموزان مواجهه بالایی با اخبار جعلی دارند (میانگین ۳.۷۵) و با چالش های قابل توجهی در تشخیص صحت اخبار روبرو هستند. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین مهارت های اجتماعی و سواد رسانه ای (کاهش آسیب پذیری) رابطه مثبت و معنادار وجود دارد؛ به طوری که دانش آموزان دارای مهارت های اجتماعی بالاتر، کمتر فریب اخبار جعلی را می خورند. همچنین، مهارت های زبانی نیز همبستگی معناداری با توانایی تحلیل اخبار داشت. نتایج رگرسیون نشان داد که مهارت های اجتماعی و زبانی در مجموع ۵۲ درصد از واریانس توانایی مقابله با اخبار جعلی را تبیین می کنند. در مجموع، نتایج نشان می دهد که تقویت مهارت های اجتماعی (همدلی و نقد منبع) و مهارت های زبانی (تشخیص تله های بلاغی) می تواند به عنوان عوامل کلیدی در ارتقای سواد رسانه ای و کاهش آسیب پذیری دانش آموزان عمل کند.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، اخبار جعلی ، مهارت های اجتماعی ، مهارت های زبانی ، دانش آموزان متوسطه