یادگیری فعال و تقویت مهارت های حل مسئله در دانش آموزان مقطع ابتدایی

پیشرفت نظام های آموزشی در دهه های اخیر، توجه ویژه ای را به شیوه های نوین یاددهی–یادگیری معطوف کرده است. در این میان، یادگیری فعال به عنوان رویکردی دانش آموزمحور، جایگاه مهمی در ارتقای کیفیت آموزش به ویژه در دوره ابتدایی یافته است. این رویکرد با درگیر ساختن فراگیران در فرایند یادگیری، آنان را از حالت منفعل خارج کرده و زمینه مشارکت فکری، تعامل و اندیشیدن عمیق تر را فراهم می سازد. مهارت حل مسئله یکی از اساسی ترین مهارت های شناختی مورد نیاز دانش آموزان مقطع ابتدایی است که نقش مهمی در موفقیت تحصیلی و زندگی آینده آنان ایفا می کند. تقویت این مهارت در سال های اولیه تحصیل، به دانش آموزان کمک می کند تا با موقعیت های جدید روبه رو شوند، راه حل های متنوع ارائه دهند و تصمیم گیری آگاهانه تری داشته باشند. ازاین رو، توجه به روش هایی که بتوانند این توانایی را در کودکان پرورش دهند، امری ضروری به شمار می رود. یادگیری فعال با تاکید بر فعالیت های ذهنی، کاوشگری، بحث و تفکر انتقادی، بستری مناسب برای رشد مهارت های حل مسئله فراهم می آورد. در این رویکرد، دانش آموزان به جای دریافت صرف اطلاعات، در فرایند ساخت دانش مشارکت کرده و از طریق تجربه، تحلیل و تبادل نظر به درک عمیق تری از مفاهیم دست می یابند. چنین فرایندی می تواند توانایی آنان را در شناسایی مسئله، تحلیل شرایط و انتخاب راه حل مناسب تقویت کند. مقطع ابتدایی به عنوان پایه گذار شکل گیری نگرش ها و مهارت های اساسی، فرصت ارزشمندی برای به کارگیری یادگیری فعال محسوب می شود. استفاده از این رویکرد در این مقطع، علاوه بر افزایش انگیزه و علاقه به یادگیری، موجب رشد استقلال فکری و اعتمادبه نفس دانش آموزان می شود. همچنین، فضای یادگیری فعال به دانش آموزان امکان می دهد تا اشتباه کنند، بیاموزند و راه حل های خلاقانه ارائه دهند. این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی به بررسی مفاهیم، اصول و ویژگی های یادگیری فعال و ارتباط آن با تقویت مهارت های حل مسئله در دانش آموزان مقطع ابتدایی می پردازد. تلاش شده است با تبیین چارچوب های نظری و یافته های مرتبط، نقش این رویکرد در پرورش توانمندی های شناختی دانش آموزان مورد تحلیل قرار گیرد. در نهایت، نتایج این بررسی نشان می دهد که یادگیری فعال می تواند به عنوان رویکردی موثر در تقویت مهارت های حل مسئله دانش آموزان ابتدایی مورد توجه قرار گیرد. بهره گیری آگاهانه از این رویکرد در برنامه ریزی آموزشی، می تواند زمینه ساز تربیت نسلی خلاق، توانمند و مسئله محور باشد و به بهبود کیفیت آموزش در دوره ابتدایی کمک کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، مهارت حل مسئله ، آموزش ابتدایی ، یادگیری دانش آموزمحور ، تفکر انتقادی ، روش های نوین آموزشی