شیوه های سنتی ارزشیابی و تبیین ضرورت تحول در نظام ارزیابی آموزشی با تمرکز بر سنجش عملکرد و شایستگی

این مقاله به نقد شیوه های سنتی ارزشیابی و تبیین ضرورت تحول در نظام ارزیابی آموزشی با تمرکز بر سنجش عملکرد و شایستگی می پردازد. هدف اصلی، نشان دادن ناکارآمدی آزمون های حافظه محور در سنجش توانایی های واقعی دانش آموزان و ارائه الگویی مبتنی بر ارزشیابی توصیفی و کیفی است. روش پژوهش حاضر کتابخانه ای و تحلیلی است. یافته ها نشان می دهد که آزمون های سنتی با ایجاد اضطراب و تمرکز بر حفظیات، مانع رشد خلاقیت و مهارت های حل مسئله می شوند. در مقابل، رویکرد شایستگی محور با تاکید بر کاربرد دانش در موقعیت های واقعی، یادگیری عمیق را تقویت می کند. نتیجه گیری حاکی از آن است که تحول در شیوه های ارزیابی، گامی اساسی در جهت تحقق اهداف سند تحول بنیادین و تربیت نیروی انسانی ماهر و کارآمد برای جامعه است.ارزشیابی و سنجش، همواره به عنوان قلب تپنده نظام آموزشی شناخته شده است؛ زیرا آنچه معلمان تدریس می کنند و آنچه دانش آموزان می آموزند، توسط فرآیند ارزشیابی هدایت و کنترل می شود. در پارادایم سنتی آموزش، ارزشیابی اغلب معادل برگزاری آزمون های کتبی پایان ترم بود که هدف اصلی آن ها سنجش میزان حفظ اطلاعات و بازگرداندن دقیق آن ها توسط دانش آموز بود. این رویکرد که به «ارزشیابی انتخابی» معروف است، اگرچه در گذشته ای که دسترسی به اطلاعات محدود بود، کارایی داشت، اما در عصر حاضر با انتقادات جدی مواجه است (مک تایگ، ۲۰۱۴). تمرکز بر حافظه و نمره های عددی، نه تنها توانایی های واقعی دانش آموزان را نمی سنجد، بلکه منجر به ایجاد اضطراب، یادگیری سطحی و بی انگیزگی می شود. از منظر اسلامی نیز، هدف نهایی تعلیم و تربیت، کسب ظواهر علوم نیست، بلکه تهذیب نفس و عمل به دانش است. قرآن کریم مومنان را کسانی معرفی می کند که می شنوند و اطاعت می کنند (قرآن کریم، سوره مبارکه نور، آیه ۵۱)، که نشان دهنده اهمیت عمل و رفتار بر صرفا دانستن است.