تحلیل نشانه شناختی ساختار روایی سوره یوسف: رهیافتی بر مبنای سوسور، یاکوبسن و گریماس

این پژوهش با بهره گیری از رویکرد نشانه شناسی ساخت گرا، به تحلیل ساختار روایی سوره یوسف می پردازد. چارچوب نظری مقاله بر تلفیق سه رویکرد استوار است: نظریه زبان شناسی فردینان دو سوسور، مدل شش گانه کارکردهای زبانی رومن یاکوبسن، و روایت شناسی کنشی الگزیس گریماس. بر اساس این چارچوب، مقاله ساختار معنایی سوره را از سه منظر تحلیل می کند: زنجیره های کنشی، دلالت های نمادین و ساختار زمانی. یافته ها نشان می دهد که معنا در سوره یوسف نه فقط از محتوای وحیانی، بلکه از طریق روابط افتراقی نشانه ها، کنش های متقابل شخصیت ها، و سازمان دهی زمانی روایت شکل می گیرد. روایت سوره ترکیبی از دو نوع روایت تجویزی (الهی) و تعاملی (انسانی) را ارائه می دهد که در قالبی دوگانه و پویا درهم تنیده شده اند. در این میان، عناصری همچون رویا و پیراهن، نه به عنوان نمادهای ایستا، بلکه به مثابه دال هایی سیال و چندلایه عمل می کنند. تحلیل روایت از منظر درزمانی و هم زمانی نشان می دهد که معنا هم در توالی علی رویدادها و هم در لحظات فشرده و مکث های شاعرانه ساخته می شود. مدل تحلیلی ارائه شده در این مقاله می تواند الگویی نظری برای تحلیل سایر سوره های روایی قرآن فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی ساخت گرا ، سوره یوسف ، ساختار روایی ، دلالت نمادین