پیشگیری و اصلاح رفتارهای ناهنجار در مدارس

رفتارهای ناهنجار در مدارس، از جمله پرخاشگری، بی انضباطی، قلدری، افت تحصیلی ناشی از مشکلات رفتاری و نقض هنجارهای اجتماعی، یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی معاصر به شمار می آیند. این رفتارها نه تنها فرایند یاددهی–یادگیری را مختل می کنند، بلکه سلامت روانی، اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان را نیز تحت تاثیر قرار می دهند. هدف از پژوهش حاضر، مرور نظام مند و تحلیلی مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با پیشگیری و اصلاح رفتارهای ناهنجار در مدارس است تا مهم ترین عوامل موثر، راهبردهای پیشگیرانه و مداخلات اصلاحی شناسایی و تبیین شوند.این مقاله با رویکرد مروری، پژوهش های انجام شده در بازه زمانی ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ را بررسی کرده و بر نقش مدرسه، خانواده، معلم و برنامه های تربیتی در کاهش رفتارهای ناهنجار تمرکز دارد. یافته های مطالعات نشان می دهد که برنامه های مبتنی بر آموزش مهارت های زندگی، یادگیری اجتماعی–هیجانی، تقویت رابطه معلم–دانش آموز و مداخلات رفتاری مثبت، نقش موثری در پیشگیری از بروز رفتارهای ناهنجار دارند (Bear et al., ۲۰۲۰; OECD, ۲۰۲۱). همچنین، نتایج حاکی از آن است که اصلاح رفتارهای ناهنجار نیازمند رویکردی چندبعدی و نظام مند است که هم زمان به عوامل فردی، خانوادگی و مدرسه ای توجه داشته باشد (Sugai & Horner, ۲۰۱۸).در مجموع، مرور مطالعات نشان می دهد که موفقیت برنامه های پیشگیری و اصلاح رفتارهای ناهنجار، بیش از هر چیز به طراحی مداخلات مبتنی بر شواهد علمی، مشارکت فعال معلمان و حمایت ساختاری مدارس وابسته است.

کلیدواژه ها:

رفتارهای ناهنجار ، پیشگیری از رفتارهای ناهنجار ، اصلاح رفتار ، مدیریت رفتار دانش آموزان ، محیط مدرسه