بررسی عوامل موثر بر نگرش علاقه دانش آموزان به دروس علمی

در دهه های اخیر، نگرش و علاقه مندی دانش آموزان به دروس علمی به عنوان یکی از شاخص های اساسی کیفیت آموزش و یادگیری در نظام تعلیم و تربیت مورد توجه بسیاری از پژوهشگران و برنامه ریزان آموزشی قرار گرفته است. آموزش موثر دروس علمی نظیر فیزیک، شیمی و زیست شناسی نه تنها موجب ارتقای دانش و مهارت های علمی دانش آموزان می شود، بلکه نقش برجسته ای در شکل گیری تفکر انتقادی، استدلال منطقی، حل مسئله و ارتقای نگرش مثبت نسبت به علم دارد. بررسی عوامل موثر بر نگرش و علاقه دانش آموزان به دروس علمی نشان می دهد که این پدیده چندبعدی و پیچیده بوده و از تعامل میان عواملی چون ویژگی های فردی دانش آموزان (نظیر خودپنداره علمی، انگیزش درونی، تجربه های یادگیری قبلی)، روش های تدریس معلمان، فضای حمایتی مدرسه، نوع محتوا و ساختار آموزشی و نیز تاثیر خانواده و محیط اجتماعی شکل می گیرد.از مهم ترین عوامل درونی تاثیرگذار می توان به احساس شایستگی علمی، نگرش نسبت به موفقیت در علومیرگذار می توان به احساس شایستگی علمی، نگرش نسبت به موفقیت در علومیرگذار می توان به احساس شایستگی علمی، نگرش نسبت به موفقیت در علومیرگذار می توان به احساس شایستگی علمی، نگرش نسبت به موفقیت در علوم، باورهای خودکارآمدی، و ارزش گذاری شخصی نسبت به یادگیری اشاره کرد. در حالی که در سطح بیرونی، کیفیت تدریس معلم، بهره گیری از روش های فعال مانند آموزش آزمایشگاهی، یادگیری گروهی و رویکرد پژوهش محور، بیشترین نقش را در تقویت علاقه و نگرش علمی دانش آموزان ایفا می کند. همچنین ارتباط عاطفی و انسانی معلم با شاگرد، استفاده از مثال های واقعی از زندگی، و ایجاد پیوند میان مفاهیم علمی و کاربردهای روزمره زندگی، می تواند ادراک مثبت و کنجکاوی ذهنی دانش آموزان را نسبت به علوم تجربی افزایش دهد.در کنار این عوامل، محیط یادگیری فیزیکی و روانی مدرسه، دسترسی به امکانات آموزشی مانند آزمایشگاه ها و وسایل کمک آموزشی، و نیز حمایت و تشویق والدین به ویژه در دوران ابتدایی و متوسطه ی اول از دیگر متغیرهای تعیین کننده در علاقه مندی به علوم محسوب می شوند. نتایج پژوهش های داخلی و بین المللی بیانگر آن است که هرگاه فرآیند آموزش علوم از حالت تئوریک و حافظه محور خارج شده و به تجربه های ملموس، فعالیت های پژوهشی، و روش های مسئله محور متکی گردد، نگرش دانش آموزان نسبت به علم مثبت تر می شود و احساس علاقه، انگیزه و مشارکت علمی آنان نیز رشد چشمگیری می یابد.بنابراین، پرورش نگرش مثبت و علاقه به درس های علمی مستلزم نگرشی جامع به فرایند آموزش است که در آن معلم نقش تسهیل گر و الهام بخش را ایفا کند و دانش آموزان در جایگاه پژوهشگرانی کوچک به کشف و یادگیری بپردازند. این مقاله با رویکرد توصیفی – تحلیلی و بر پایه ی بررسی یافته های نظری و تجربی، به تحلیل ابعاد مختلف موثر بر نگرش و علاقه ی دانش آموزان نسبت به دروس علمی می پردازد و سعی دارد الگویی تلفیقی برای تقویت علاقه علمی در محیط مدرسه ارائه دهد. نتایج این پژوهش می تواند به معلمان، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی در جهت بهبود کیفیت آموزش علوم و افزایش انگیزه علمی دانش آموزان کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

نگرش علمی ، علاقه مندی به دروس علمی ، انگیزش تحصیلی ، آموزش علوم تجربی ، خودکارآمدی علمی ، روش تدریس فعال ، نگرش نسبت به علم ، محیط یادگیری