الگوی پیشنهادی همکاری معاون و دبیر عربی برای بهبود کیفیت آموزش زبان عربی

آموزش زبان عربی در نظام آموزشی، به ویژه در دوره متوسطه، با چالش هایی همچون کاهش انگیزه فراگیران، ناهماهنگی میان برنامه ریزی آموزشی و اجرا، محدودیت منابع یاددهی–یادگیری، و ضعف در پایش مستمر کیفیت مواجه است. یکی از راهبردهای موثر برای مواجهه با این چالش ها، تقویت الگوی همکاری نظام مند میان معاون آموزشی مدرسه و دبیر زبان عربی است. این مقاله با هدف ارائه یک الگوی پیشنهادی همکاری، به تبیین نقش ها، فرایندها و سازوکارهای تعاملی میان این دو رکن کلیدی مدرسه می پردازد تا از رهگذر هم افزایی مدیریتی–آموزشی، کیفیت آموزش زبان عربی به طور پایدار ارتقا یابد.الگوی پیشنهادی بر چهار مولفه اصلی استوار است: برنامه ریزی مشترک آموزشی، پشتیبانی حرفه ای و توانمندسازی دبیر، نظارت و بازخورد سازنده، و ارزیابی و بهبود مستمر. در مولفه نخست، معاون آموزشی با مشارکت فعال دبیر عربی، به تدوین برنامه سالانه و ماهانه درس، هم ترازی اهداف آموزشی با اسناد بالادستی، و انتخاب رویکردهای نوین تدریس (مانند آموزش ارتباطی، یادگیری مبتنی بر تکلیف و تلفیق فناوری آموزشی) می پردازد. این برنامه ریزی مشترک، ضمن ایجاد شفافیت در انتظارات، موجب افزایش تعهد حرفه ای دبیر و انسجام در اجرای برنامه ها می شود.در مولفه دوم، معاون آموزشی نقش تسهیل گر را ایفا می کند؛ به گونه ای که با شناسایی نیازهای حرفه ای دبیر عربی، زمینه دسترسی به کارگاه های تخصصی، منابع آموزشی به روز، و فرصت های یادگیری همتایان (Lesson Study و Community of Practice) را فراهم می سازد. این پشتیبانی هدفمند، توانمندی های تدریس، طراحی ارزشیابی های معتبر و به کارگیری راهبردهای انگیزشی را تقویت می کند.مولفه سوم بر نظارت بالینی و بازخورد رشددهنده تاکید دارد. در این چارچوب، مشاهده کلاس ها به صورت برنامه ریزی شده و مبتنی بر شاخص های توافق شده انجام می گیرد و بازخوردها به صورت توصیفی، مبتنی بر شواهد و با تمرکز بر بهبود ارائه می شود. چنین رویکردی، اعتماد متقابل را افزایش داده و فرهنگ یادگیری سازمانی را در مدرسه نهادینه می کند.در نهایت، مولفه چهارم به ارزیابی و بهبود مستمر اختصاص دارد که در آن داده های حاصل از پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، نتایج ارزشیابی های تکوینی و پایانی، و بازخورد ذی نفعان (دانش آموزان و اولیا) تحلیل می شود. نتایج این تحلیل ها مبنای اصلاح برنامه ها، بازطراحی روش های تدریس و تصمیم گیری های مدیریتی قرار می گیرد. الگوی پیشنهادی با تاکید بر چرخه بهبود مستمر (Plan–Do–Check–Act)، می تواند به افزایش انگیزه یادگیرندگان، ارتقای شایستگی های زبانی، و تحقق اهداف برنامه درسی زبان عربی منجر شود.در مجموع، استقرار این الگوی همکاری، با تبدیل رابطه معاون و دبیر از تعامل اداری به مشارکت حرفه ای، ظرفیت مدرسه را برای ارائه آموزش باکیفیت زبان عربی افزایش داده و زمینه ساز نتایج یادگیری معنادار و پایدار خواهد بود.

کلیدواژه ها:

همکاری آموزشی ، معاون آموزشی ، دبیر زبان عربی ، کیفیت آموزش ، توانمندسازی حرفه ای ، نظارت بالینی ، بهبود مستمر ، یاددهی–یادگیری زبان عربی