تصویر انسان معاصر در ادبیات داستانی ایران و جهان

ادبیات داستانی، به عنوان یکی از مهم ترین عرصه های بازنمایی تجربه انسانی، همواره آینه ای از تحولات فکری، اجتماعی، فرهنگی و روانی جوامع بوده است. در دوران معاصر، شتاب تحولات ناشی از مدرنیته، جهانی شدن، جنگ ها، بحران های هویتی، پیشرفت های فناورانه و دگرگونی ساختارهای اجتماعی، تصویری پیچیده و چندلایه از انسان معاصر در ادبیات داستانی ایران و جهان پدید آورده است. انسان معاصر در این آثار، اغلب شخصیتی بحران زده، پرسشگر، تنها و گاه ازخودبیگانه است که در مواجهه با مفاهیمی چون معنا، هویت، آزادی، اخلاق، قدرت و سرنوشت، دچار تردید و اضطراب می شود.در ادبیات داستانی جهان، به ویژه در آثار نویسندگانی چون کافکا، کامو، سارتر، فاکنر و موراکامی، انسان معاصر اغلب در جهانی بی معنا یا مبهم رها شده و تلاش او برای یافتن معنا یا سازگاری با واقعیت های متناقض زندگی، محور اصلی روایت را شکل می دهد. این انسان، نه قهرمان حماسی است و نه موجودی کاملا منفعل، بلکه شخصیتی است درگیر تضادهای درونی و بیرونی که تجربه زیسته اش بازتابی از بحران های کلان بشری است. مفاهیمی چون پوچی، تنهایی، اضطراب اگزیستانسیالیستی، گسست ارتباطات انسانی و فروپاشی ارزش های سنتی، از مولفه های اصلی تصویر انسان معاصر در ادبیات داستانی جهان به شمار می روند.در ادبیات داستانی معاصر ایران نیز، تصویر انسان معاصر تحت تاثیر شرایط تاریخی، اجتماعی و فرهنگی خاص جامعه ایرانی شکل گرفته است. نویسندگانی چون صادق هدایت، هوشنگ گلشیری، محمود دولت آبادی، سیمین دانشور و نویسندگان نسل های جدید، انسان معاصر ایرانی را در کشاکش سنت و مدرنیته، فردیت و جمع، باورهای بومی و ارزش های نوین به تصویر کشیده اند. این انسان، اغلب با مسائلی چون بحران هویت، احساس بی ریشگی، فشارهای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، و شکاف میان خواسته های فردی و محدودیت های بیرونی مواجه است. در بسیاری از آثار، روایت درونی شخصیت ها و تاکید بر ذهنیت و تجربه شخصی، نقش مهمی در بازنمایی پیچیدگی های انسان معاصر ایفا می کند.این پژوهش با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، به بررسی تصویر انسان معاصر در ادبیات داستانی ایران و جهان می پردازد و می کوشد وجوه اشتراک و افتراق این تصویر را در دو حوزه فرهنگی متفاوت تحلیل کند. نتایج نشان می دهد که با وجود تفاوت های زمینه ای، انسان معاصر در ادبیات داستانی ایران و جهان، در سطحی بنیادین، با دغدغه های مشترکی چون جست وجوی معنا، بحران هویت، تنهایی و ناتوانی در برقراری ارتباط اصیل مواجه است. ادبیات داستانی معاصر، از این منظر، بستری مهم برای فهم وضعیت انسان امروز و بازاندیشی در تجربه زیسته او فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

انسان معاصر ، ادبیات داستانی ، ادبیات معاصر ایران ، ادبیات جهان ، بحران هویت ، تنهایی ، ازخودبیگانگی ، روایت مدرن ، تجربه زیسته