آینده درس کار و فناوری در نظام تعلیم و تربیت ایران

درس «کار و فناوری» به عنوان یکی از ارکان مهم برنامه درسی دوره متوسطه اول در نظام تعلیم و تربیت ایران، نقش اساسی در پرورش مهارت های عملی، فناورانه، کارآفرینانه و حل مسئله دانش آموزان ایفا می کند. با توجه به تحولات شتابان علمی، فناوری و اقتصادی در سطح ملی و جهانی، آینده این درس نیازمند بازنگری عمیق درستر، محتوا، روش های تدریس و شیوه های ارزشیابی است. گسترش فناوری های نوین همچون هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء، رباتیک، چاپ سه بعدی و اقتصاد دیجیتال، ماهیت مفهوم «کار» را دگرگون ساخته و نظام های آموزشی را ناگزیر به تربیت نسلی توانمند، خلاق، منعطف و مجهز به سواد فناورانه و مهارت های قرن بیست ویکم کرده است.در افق آینده، درس کار و فناوری در ایران می تواند از یک درس مهارت محور محدود، به بستری پویا برای تربیت نیروی انسانی کارآمد، کارآفرین و مسئله محور تبدیل شود؛ مشروط بر آنکه برنامه ریزی درسی آن با اسناد بالادستی نظیر سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، نیازهای بازار کار، اقتضائات بومی–منطقه ای و تحولات فناوری همسو گردد. استفاده از رویکردهای نوین آموزشی مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، یادگیری مسئله محور، آموزش تلفیقی (STEAM) و بهره گیری از محیط های یادگیری هوشمند، می تواند اثربخشی این درس را به طور چشمگیری افزایش دهد.از سوی دیگر، آینده درس کار و فناوری با چالش هایی همچون کمبود زیرساخت های آموزشی، نابرابری امکانات مدارس، ضعف در توانمندسازی معلمان، فاصله میان محتوای آموزشی و نیازهای واقعی جامعه و بازار کار مواجه است. رفع این چالش ها مستلزم سیاست گذاری هوشمندانه، سرمایه گذاری هدفمند، بازآموزی معلمان و مشارکت نهادهای صنعتی و فناورانه در فرآیند تعلیم و تربیت است. در مجموع، آینده درس کار و فناوری در نظام تعلیم و تربیت ایران در گرو گذار از آموزش سنتی مهارت ها به سمت تربیت فناورانه، کارآفرینانه و آینده نگر است؛ گذاری که می تواند نقش موثری در توسعه پایدار و توانمندسازی سرمایه انسانی کشور ایفا کند.

کلیدواژه ها:

درس کار و فناوری ، نظام تعلیم و تربیت ایران ، مهارت های قرن بیست ویکم ، آینده پژوهی آموزشی ، سواد فناورانه ، کارآفرینی ، بازار کار ، سند تحول بنیادین ، آموزش مهارت محور