تحلیل فقر و نابرابری اجتماعی در جوامع در حال توسعه

تحلیل فقر و نابرابری اجتماعی در جوامع در حال توسعه از جمله مباحث کلیدی در حوزه ی توسعه ی اقتصادی و علوم اجتماعی است که به بررسی علل، ابعاد، پیامدها و راهکارهای کاهش فقر و نابرابری در کشورهای در حال توسعه می پردازد. فقر در این جوامع نه تنها به معنای کمبود درآمد و دسترسی به نیازهای اساسی (فقر مطلق) است، بلکه شامل محرومیت از فرصت های آموزشی، بهداشتی، مشارکت اجتماعی و دسترسی به زیرساخت های پایه (فقر چندبعدی) نیز می شود. نابرابری اجتماعی نیز به توزیع ناعادلانه ی منابع، درآمد، ثروت و فرصت ها میان گروه های مختلف اجتماعی (شهری-روستایی، جنسیتی، قومی، منطقه ای) اشاره دارد که خود به تشدید فقر و تضعیف انسجام اجتماعی می انجامد.در تحلیل این پدیده، عوامل ساختاری همچون سیاست های اقتصادی ناکارآمد، فساد اداری و مالی، نظام مالیاتی ناعادلانه، دسترسی نابرابر به زمین و سرمایه، شکاف دیجیتالی و توزیع نامتوازن خدمات عمومی نقش تعیین کننده ای ایفا می کنند. از سوی دیگر، عوامل فرهنگی-اجتماعی مانند تبعیض جنسیتی، محدودیت های قومی و مذهبی، ساختارهای طبقاتی سختگیرانه و ضعف نهادهای مدنی نیز به حفظ چرخه ی فقر و نابرابری کمک می کنند.پیامدهای گسترده ی فقر و نابرابری در جوامع در حال توسعه شامل کاهش رشد اقتصادی پایدار، تضعیف سرمایه ی انسانی، افزایش آسیب پذیری در برابر شوک های خارجی، گسترش حاشیه نشینی و ناامنی شهری، افزایش تنش های اجتماعی و سیاسی و تخریب محیط زیست است. این پیامدها نه تنها رفاه کنونی را تحت تاثیر قرار می دهند، بلکه با ایجاد «تله ی فقر بین نسلی»، فرصت های نسل های آینده را نیز محدود می کنند.راهکارهای کاهش فقر و نابرابری در این جوامع نیازمند رویکردی چندبعدی و یکپارچه است که هم زمان بر رشد فراگیر و پایدار اقتصادی، تقویت نظام تامین اجتماعی، گسترش دسترسی عادلانه به آموزش و بهداشت با کیفیت، توانمندسازی گروه های محروم (به ویژه زنان و روستاییان)، مبارزه با فساد و شفاف سازی حکمرانی، اصلاح نظام مالیاتی و توزیع مجدد درآمد و توسعه ی زیرساخت های پایه در مناطق محروم متمرکز باشد. همچنین، همکاری بین المللی، انتقال فناوری و حمایت از اقتصاد سبز و پایدار می تواند به تسریع فرآیند کاهش فقر و نابرابری کمک کند.در نهایت، تحلیل فقر و نابرابری در جوامع در حال توسعه نشان می دهد که دستیابی به عدالت اجتماعی و توسعه ی پایدار تنها از طریق حکمرانی خوب، مشارکت فعال شهروندان و اتخاذ سیاست های مبتنی بر شواهد امکان پذیر است. بدون توجه هم زمان به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی، هرگونه تلاش برای کاهش فقر و نابرابری با خطر بازگشت به وضعیت قبلی یا تشدید نابرابری های جدید روبرو خواهد شد.

کلیدواژه ها:

فقر مطلق ، فقر چندبعدی ، نابرابری اجتماعی ، جوامع در حال توسعه ، محرومیت نسبی ، توزیع ناعادلانه درآمد ، شکاف دیجیتالی ، تبعیض جنسیتی ، فساد اداری ، نظام مالیاتی ، دسترسی به زمین و سرمایه ، خدمات عمومی ، سرمایه انسانی