مرور نظام مند «مداخلات ضد قلدری سایبری مبتنی بر فناوری» و اثر بر سلامت روان و اقلیم مدرسه

قلدری سایبری به عنوان یکی از پیامدهای ناخواسته گسترش فناوری های دیجیتال در زیست جهان دانش آموزان، به طور فزاینده ای با پیامدهای منفی بر سلامت روان، احساس تعلق مدرسه ای و تضعیف اقلیم مدرسه مرتبط دانسته شده است (کووالسکی، گافی و فارینگتون، ۲۰۱۴؛ هاتسون، ۲۰۱۸). پژوهش های متعدد نشان داده اند که تجربه قلدری سایبری با افزایش اضطراب، افسردگی، انزوای اجتماعی و افت عملکرد تحصیلی همراه است و این پیامدها نه تنها فرد قربانی، بلکه کل فضای اجتماعی–آموزشی مدرسه را تحت تاثیر قرار می دهد (گافی و فارینگتون، ۲۰۱۹). در واکنش به این چالش، طی دو دهه اخیر، مداخلات متنوعی با بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی، از جمله برنامه های مبتنی بر پلتفرم های دیجیتال، آموزش های آنلاین مهارت های اجتماعی–هیجانی، سامانه های گزارش دهی الکترونیکی و ابزارهای هوش یار پایش رفتار، طراحی و اجرا شده اند (وانگ، یانگ و لی، ۲۰۲۰).هدف از این مقاله، مرور نظام مند مداخلات ضد قلدری سایبری مبتنی بر فناوری و تحلیل شواهد تجربی مربوط به اثرات آن ها بر سلامت روان دانش آموزان و مولفه های اقلیم مدرسه است. بدین منظور، با اتکا به چارچوب مرور نظام مند و تحلیل تطبیقی پژوهش های منتشرشده در پایگاه های معتبر بین المللی، روندهای نظری، رویکردهای مداخله ای و نتایج گزارش شده مورد بررسی قرار می گیرد (موهر و همکاران، ۲۰۰۹). یافته های مرور نشان می دهد که مداخلات فناورانه زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که به صورت چندسطحی طراحی شوند، مشارکت فعال دانش آموزان، معلمان و والدین را در بستر دیجیتال تقویت کنند و با برنامه های جامع بهبود اقلیم مدرسه هم راستا باشند (گافی و فارینگتون، ۲۰۱۹؛ وانگ و همکاران، ۲۰۲۰). همچنین شواهد حاکی از آن است که مداخلات صرفا فناورانه، بدون پشتوانه سیاستی و فرهنگی مدرسه، اثرات محدود و ناپایدار بر سلامت روان و کاهش قلدری سایبری دارند (هاتسون، ۲۰۱۸).این مرور نظام مند با تاکید بر پیوند میان فناوری، سلامت روان و اقلیم مدرسه، می کوشد خلاهای پژوهشی موجود را برجسته ساخته و دلالت هایی نظری و کاربردی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و پژوهشگران حوزه رهبری و مدیریت آموزشی ارائه دهد (کووالسکی و همکاران، ۲۰۱۴).

کلیدواژه ها:

قلدری سایبری ، مداخلات مبتنی بر فناوری ، سلامت روان دانش آموزان ، اقلیم مدرسه ، مرور نظام مند