بررسی اثربخشی ارزشیابی تکوینی مستمر در مقایسه با ارزشیابی پایانی

هدف این مقاله، مرور و تحلیل انتقادی شواهد موجود درباره اثربخشی ارزشیابی تکوینی مستمر در مقایسه با ارزشیابی پایانی در نظام آموزش، با تمرکز بر آموزه های نظری، پژوهش های تجربی داخلی و خارجی، و پیامدهای کاربردی برای معلمان و سیاست گذاران است.این مطالعه یک مرور نظام مند-روایتی (narrative systematic review) است که با جستجو در پایگاه های اطلاعاتی فارسی (نورمگز، مگیران، SID، ایران داک) و بین المللی (ERIC، Scopus، Web of Science) در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳/۲۰۰۱ تا ۲۰۲۴ انجام شد. معیارهای ورود شامل مطالعات با طراحی نیمه تجربی، آزمایشی، همبستگی، فراتحلیل و مطالعات کیفی مرتبط با ارزشیابی تکوینی و پایانی در آموزش عمومی و عالی بود.شواهد نشان می دهد ارزشیابی تکوینی، به ویژه زمانی که با بازخورد توصیفی، فرصت های بازآموزی، و مشارکت فعال فراگیران همراه باشد، بهبود معناداری در عملکرد تحصیلی، خودتنظیمی، انگیزش درونی و کاهش اضطراب امتحان ایجاد می کند؛ در حالی که ارزشیابی پایانی عمدتا نقش داوری و رتبه بندی دارد و اثر آموزش را بازتولید نمی کند.استفاده متوازن اما متمایز از هر دو رویکرد، با تاکید بر ارزشیابی تکوینی به عنوان «ارزشیابی برای یادگیری» و ساماندهی ارزشیابی پایانی به عنوان «ارزشیابی از یادگیری»، می تواند کیفیت یاددهی-یادگیری را ارتقا دهد. مقاله، راهبردهای اجرایی و ملاحظات سیاستی جهت پیاده سازی موثر ارزشیابی تکوینی در ایران را ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی تکوینی ، ارزشیابی پایانی ، بازخورد توصیفی ، خودتنظیمی ، یادگیری عمیق ، انگیزش تحصیلی