ادغام آموزش تغذیه سالم در برنامه های درسی ابتدایی برای پیشگیری از چاقی

چاقی کودکان یکی از جدی ترین چالش های بهداشت عمومی در ایران و جهان به شمار می رود که با عوارض جسمانی، روانی و اجتماعی گسترده ای همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان پذیری و اثربخشی ادغام نظام مند آموزش تغذیه سالم در برنامه درسی دوره ابتدایی و تاثیر آن بر پیشگیری از چاقی در دانش آموزان انجام شد. این مطالعه از نوع شبه تجربی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه کنترل بود که طی پنج سال تحصیلی در شش دبستان شهر تهران اجرا گردید. جامعه پژوهش را دانش آموزان پایه های اول تا ششم تشکیل دادند و نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای صورت گرفت. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه معتبر سواد تغذیه ای، اندازه گیری های انسان سنجی (قد، وزن و شاخص توده بدنی) و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و اولیا بود. مداخله آموزشی در قالب ۲۰ جلسه سالانه با محتوای بومی شده و با مشارکت معلمان آموزش دیده اجرا شد. یافته ها نشان داد که گروه مداخله نسبت به گروه کنترل کاهش معنادار ۱.۴ واحدی در شاخص توده بدنی p< ۰.۰۰۱)؛ (d = ۰.۶۵ و افزایش ۳۰ درصدی در نمره سواد تغذیه ای (p < ۰.۰۰۱) را تجربه کرد. تحلیل کیفی نیز چهار تم اصلی «افزایش آگاهی و خودکارآمدی»، «تغییر نگرش نسبت به تنقلات ناسالم»، «نقش محوری معلمان» و «حمایت خانوادگی» را استخراج نمود. نتایج حاکی از آن است که ادغام مستمر و ساختاریافته آموزش تغذیه سالم در برنامه درسی ابتدایی می تواند به عنوان یک راهبرد موثر، کم هزینه و پایدار در پیشگیری اولیه از چاقی کودکان مورد استفاده سیاست گذاران آموزشی و بهداشتی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش تغذیه ، برنامه درسی ابتدایی ، پیشگیری از چاقی ، مداخله مدرسه محور ، سواد تغذیه ای ، شاخص توده بدنی ، کودکان ایرانی