ادغام آموزش اینترنت اشیاء (IoT) و شهر هوشمند در برنامه درسی ملی دوره متوسطه

در عصر حاضر، پیشرفت های سریع فناوری های دیجیتال، به ویژه اینترنت اشیاء (IoT) و مفهوم شهر هوشمند، تحولات بنیادینی در ساختار جوامع بشری ایجاد کرده اند. این فناوری ها با امکان اتصال دستگاه ها، جمع آوری داده های لحظه ای و بهینه سازی فرآیندها، نه تنها مدیریت شهری پایدار را تسهیل می نمایند، بلکه فرصت های بی شماری برای نوآوری در حوزه آموزش فراهم می آورند. با این حال، بررسی برنامه درسی ملی دوره متوسطه در نظام آموزشی ایران نشان می دهد که پوشش این مفاهیم کلیدی به طور چشمگیری محدود است. این محدودیت می تواند خلا جدی در آماده سازی دانش آموزان برای زندگی و مشارکت فعال در جامعه دیجیتال آینده ایجاد کند و آنان را از کسب مهارت های ضروری برای مواجهه با چالش های قرن بیست ویکم محروم سازد.اهمیت این پژوهش در تلاش برای پر کردن این خلا پژوهشی و عملی نهفته است؛ زیرا ادغام هدفمند آموزش اینترنت اشیاء و شهر هوشمند در برنامه درسی می تواند به پرورش شهروندانی آگاه، خلاق و قادر به مشارکت در توسعه پایدار کمک کند. این مهارت ها شامل تفکر انتقادی، حل مسئله مبتنی بر داده، همکاری دیجیتال و درک مسئولیت های شهروندی در محیط های هوشمند شهری می شوند.پژوهش حاضر با رویکرد ترکیبی (کمی-کیفی) طراحی شده است. در بخش کیفی، تحلیل محتوای اسناد رسمی برنامه درسی ملی دوره متوسطه انجام گرفت و در بخش کمی، از پرسشنامه محقق ساخته با پایایی بالا (Cronbach's alpha = ۰.۸۸) برای گردآوری دیدگاه های ۱۸۰ نفر از معلمان و کارشناسان آموزشی استفاده شد. تحلیل داده های کمی با بهره گیری از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و آزمون های آماری نظیر t-test و ANOVA صورت پذیرفت و داده های گم شده کمتر از ۵ درصد بود.یافته های پژوهش بیانگر آن است که پوشش فعلی مفاهیم اینترنت اشیاء و شهر هوشمند در برنامه درسی کمتر از ۱۰ درصد است. کارشناسان آموزشی با میانگین امتیاز ۴.۳۵ از ۵ به ضرورت ادغام این مفاهیم رای مثبت قوی داده اند (p < ۰.۰۰۱, Cohen's d = ۰.۹۳). همچنین، تحلیل های تکمیلی نشان داد که تفاوت معناداری در دیدگاه ها بر اساس متغیرهای دموگرافیک نظیر جنسیت و سابقه تدریس وجود ندارد (p > ۰.۰۵).در نهایت، این پژوهش تاکید دارد که ادغام این مفاهیم در دروس فناوری اطلاعات، علوم تجربی و مطالعات اجتماعی می تواند یادگیری تجربی و مهارت های قرن ۲۱ را به طور قابل توجهی تقویت نماید و به تحقق اهداف توسعه شهرهای هوشمند در ایران یاری رساند. پیامدهای کاربردی این مطالعه شامل تدوین سیاست های بازنگری برنامه درسی، طراحی دوره های تربیت معلم و توسعه محتوای آموزشی دیجیتال است که می تواند به ارتقای کیفیت نظام آموزشی و آماده سازی نسل آینده برای شهروندی فعال در عصر هوشمند کمک کند.

کلیدواژه ها:

اینترنت اشیاء ، شهر هوشمند ، برنامه درسی ملی ، دوره متوسطه ، آموزش هوشمند ، فناوری آموزشی ، مهارت های دیجیتال