آموزش مهارت های زندگی دیجیتال به دانش آموزان دوره ابتدایی: روش ها، دشواری ها و پیشنهادها

در جهان امروز که فناوری دیجیتال به بخشی اساسی و جدایی ناپذیر از زندگی روزانه تبدیل شده است، پرورش مهارت های زندگی دیجیتال برای کودکان دوره ابتدایی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار گردیده است. پژوهش حاضر با به کارگیری روش ترکیبی کمی و کیفی (عددی و توصیفی)، به کاوش روش های موثر، دشواری های موجود و پیشنهادهای عملی در زمینه پرورش این مهارت ها پرداخته است. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان دوره ابتدایی مراکز آموزشی دولتی پایتخت بود و نمونه ای به حجم ۱۲۰ نفر (۶۰ نفر گروه آزمایش و ۶۰ نفر گروه کنترل) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب گردید. برنامه آموزشی طی هشت نشست دوساعته در طول چهار هفته اجرا شد. نتایج کمی با آزمون تی وابسته و اندازه اثر بسیار بزرگ (d=۲.۰۵) نشان دهنده پیشرفت چشمگیر و معنادار مهارت های زندگی دیجیتال در گروه آزمایش بود. تحلیل کوواریانس یک طرفه (F=۸۷.۳۴, p<۰.۰۰۱) تفاوت معنادار بین دو گروه را به طور قاطع تایید کرد و ارزیابی پیگیری پس از سه ماه، دوام نسبی نتایج را آشکار ساخت. در بخش کیفی و با بهره گیری از تحلیل تماتیک، دشواری هایی مانند دسترسی ناهمگون به امکانات دیجیتال (۳۲ درصد کدها) و جذابیت بالای روش های بازی محور (۲۸ درصد کدها) به عنوان مهم ترین یافته ها برجسته شدند. نتایج پژوهش با مطالعات پیشین هم خوانی کامل دارد و بر ضرورت به کارگیری روش های ترکیبی تاکید می ورزد. دشواری های چهارگانه زیرساختی، آموزشی، فرهنگی و روانی به طور جامع شناسایی گردیدند و پیشنهادهایی از جمله سرمایه گذاری دولتی در زیرساخت ها، توسعه حرفه ای مستمر معلمان، تقویت همکاری با خانواده ها و طراحی محتوای بومی شده ارائه شد. این پژوهش بر لزوم تحول بنیادین نظام آموزشی کشور به منظور پرورش شهروندی دیجیتال مسئولانه، آگاه و پایدار تاکید دارد و پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

پرورش مهارت های زندگی دیجیتال ، کودکان دوره ابتدایی ، روش های آموزشی ، دشواری های آموزش دیجیتال ، پیشنهادهای عملی ، شهروندی دیجیتال