تحلیل نشانه شناختی فضای حیاط مدرسه های ابتدایی به مثابه متنی برای یادگیری مهارت های اجتماعی غیررسمی

حیاط مدرسه فراتر از یک فضای تفریح یا استراحت، به عنوان متنی پویا و معناساز، نقش تعیین کننده ای در یادگیری غیررسمی مهارت های اجتماعی کودکان ایفا می کند. این پژوهش با هدف تحلیل نشانه شناختی فضای حیاط مدارس ابتدایی به مثابه متنی برای کسب این مهارت ها انجام شده است. با اتخاذ رویکردی کیفی و با استفاده از روش مطالعه موردی چندگانه، چهار مدرسه ابتدایی در تهران با نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مشاهده غیرمشارکتی ساختاریافته، مصاحبه های گروهی با دانش آموزان و مستندسازی تصویری گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون تفسیر شدند. یافته ها سه لایه عمده از نشانه های معناساز را آشکار ساخت: نشانه های کالبدی (برنامه ریزی شده و برنامه ریزی نشده)، نشانه های رفتاری قاعده ساز و نشانه های هنجاری مرتبط با قدرت. نتایج نشان می دهد کودکان از طریق مشارکت فعال در «جامعه عمل» همسالان و خوانش این نشانه ها، مهارت های پیچیده ای مانند مذاکره، رهبری، حل تعارض و همکاری را به شکل موقعیتی و تفسیری می آموزند. تقابل بین نشانه های رسمی کنترل گر بزرگسالان و نشانه های غیررسمی خلاقانه کودکان، فضای حیاط را به عرصه ای برای کشمکش معنایی تبدیل کرده است. این مطالعه نتیجه می گیرد که مدیریت هوشمند و طراحی آگاهانه نشانه شناختی حیاط، با تبدیل آن از فضایی منفعل به یک زیست بوم یادگیری اجتماعی فعال، می تواند به شکل گیری سرمایه اجتماعی و شایستگی های شهروندی در دانش آموزان بینجامد.

کلیدواژه ها:

تحلیل نشانه شناختی ، حیاط مدرسه ابتدایی ، یادگیری غیررسمی ، مهارت های اجتماعی ، طراحی محیط آموزشی ، مدیریت مدرسه.