تحلیل چندسطحی و مرور عوامل موثر بر مشارکت والدین در امور مدرسه و نتایج تحصیلی فرزندان

مشارکت والدین در امور مدرسه به عنوان عاملی کلیدی در بهبود پیامدهای تحصیلی و تربیتی دانش آموزان شناخته شده است. این مقاله با هدف تحلیل چندسطحی و مرور نظام مند عوامل موثر بر این مشارکت و نتایج آن، با اتکا به منابع جدید فارسی و انگلیسی (۲۰۱۵-۲۰۲۳) انجام شده است. از چارچوب های نظری ترکیبی شامل مدل اکولوژیک برونفنبرنر، نظریه سرمایه فرهنگی بوردیو، مدل شش گانه اپستین و مدل فرآیندی هوور-دامپسی و سندلر برای تحلیل سطوح مختلف استفاده شد. روش پژوهش، مرور نظام مند تفسیری با تحلیل محتوای کیفی ۴۵ مطالعه منتخب بود. یافته ها موید آن است که مشارکت والدین پدیده ای پیچیده و چندسطحی است که در تعامل پویای عوامل سطح فردی (باورهای نقش، خودکارآمدی والدین، ویژگی های دانش آموز)، سطح خانوادگی (سرمایه فرهنگی و اقتصادی، ساختار خانواده)، سطح مدرسه (فرهنگ مشارکت پذیر، نگرش معلمان، سیاست های دعوت) و سطح اجتماعی-سیاسی (هنجارهای فرهنگی، سیاست های کلان آموزشی) شکل می گیرد. تحلیل تعاملی نشان می دهد مدرسه به عنوان عامل تعدیل گر کلیدی می تواند با رویکردی فعال و فراگیر، شکاف ناشی از نابرابری های خانوادگی را کاهش دهد. تاثیر مشارکت بر پیشرفت تحصیلی نیز عمدتا به صورت غیرمستقیم و از طریق تقویت خودکارآمدی، انگیزش و تعلق تحصیلی دانش آموز اعمال می شود. نتیجه گیری اصلی مقاله بر لزوم اتخاذ رویکردی نظام مند و چندلایه در سیاست گذاری و عمل آموزشی تاکید دارد که در آن، تقویت فرهنگ مشارکت پذیر در مدارس، همراه با ایجاد چارچوب های حمایتی کلان، شرط لازم برای تحقق مشارکت موثر و عادلانه تمام خانواده ها است.

کلیدواژه ها:

مشارکت والدین ، نتایج تحصیلی ، تحلیل چندسطحی ، سرمایه فرهنگی ، همکاری خانه و مدرسه ، مدل اکولوژیک.