بررسی روندهای پژوهشی در زمینه عدالت آموزشی و متغیرهای تعدیل کننده آن در سطح جهانی

عدالت آموزشی به عنوان محور توسعه ی پایدار و کاهش نابرابری های اجتماعی، در دهه ی اخیر با تحولات مفهومی و روش شناختی عمیقی همراه بوده است. این مقاله با هدف ترسیم روندهای پژوهشی جهانی در این حوزه و تحلیل نقش متغیرهای تعدیل کننده، به روش مرور نظام مند ترکیبی و با تحلیل محتوای مقالات معتبر فارسی و انگلیسی در بازه ی ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که کانون پژوهشی از عدالت در «دسترسی» به سوی عدالت در «کیفیت» و «نتایج یادگیری» تغییر یافته و پدیده ی «عدالت دیجیتالی» به عنوان یک حوزه ی مطالعاتی نوظهور برجسته شده است. از حیث روش شناسی، مطالعات تطبیقی بین المللی و رویکردهای ترکیبی برای درک وابستگی به بافت، گسترش یافته اند. مهم ترین یافته، شناسایی و طبقه بندی متغیرهای تعدیل کننده ی کلیدی در چهار سطح است: متغیرهای فردی (مانند جنسیت و وضعیت مهاجرت)، خانوادگی (سرمایه ی اقتصادی-فرهنگی)، نهادی (کیفیت معلمان و منابع مدرسه) و کلان اجتماعی-اقتصادی (نابرابری درآمدی و سیاست های توزیع بودجه). این متغیرها به طور معناداری رابطه ی بین مداخلات آموزشی و دستیابی به عدالت را مشروط می کنند و ماهیت چندبعدی و درهم تنیده ی محرومیت را نشان می دهند. نتیجه گیری کلی مقاله بر ضرورت طراحی سیاست های آموزشی چندسطحی، حساس به بافت و مبتنی بر شواهد دقیق محلی تاکید می ورزد تا از تبدیل شدن شکاف های سنتی به ناعدالتی های ساختاری جدید در عصر دیجیتال جلوگیری شود.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، روندهای پژوهشی ، متغیرهای تعدیل کننده ، عدالت دیجیتالی ، کیفیت آموزش ، مرور نظام مند