بررسی اثربخشی آموزش های مبتنی بر نوآفرینی در تقویت استدلال واگرا دانش آموزان

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش های مبتنی بر نوآفرینی بر تقویت مهارت های استدلال واگرا در دانش آموزان بود. این پژوهش با رویکرد ترکیبی و در دو فاز طراحی و اعتبارسنجی بسته آموزشی و بررسی اثربخشی آن انجام شد. در فاز نخست، بسته آموزشی مبتنی بر نوآفرینی با تکیه بر اصول یادگیری فعال، حل مسئله، خلاقیت و مشارکت دانش آموزان طراحی و از نظر روایی محتوا و پایایی مورد اعتبارسنجی قرار گرفت. در فاز دوم، پژوهش به روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و گروه کنترل اجرا شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره متوسطه اول بود که نمونه ای از آنان به روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. ابزار گردآوری داده ها آزمون های استاندارد سنجش تفکر و استدلال واگرا شامل مولفه های سیالیت، انعطاف پذیری، بسط و اصالت بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد آموزش های مبتنی بر نوآفرینی تاثیر معناداری بر بهبود تمامی مولفه های استدلال واگرا دانش آموزان دارد و دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل پیشرفت معناداری را تجربه کردند. یافته ها حاکی از آن است که به کارگیری رویکردهای نوآفرینانه در آموزش می تواند بستر مناسبی برای پرورش تفکر خلاق و استدلال واگرا فراهم آورد. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه ریزان درسی و معلمان با بهره گیری از آموزش های نوآفرینانه، زمینه رشد شایستگی های شناختی و خلاق دانش آموزان را همسو با اهداف کلان نظام آموزشی فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

آموزش های نوآفرینانه ، استدلال واگرا ، تفکر خلاق ، دانش آموزان ، یادگیری فعال