نقش یادگیری اجتماعی و عاطفی در ارتقاء عملکرد تحصیلی دانش آموزان

یادگیری اجتماعی و عاطفی مجموعه ای از فرایندهای تربیتی و روان شناختی است که به پرورش توانایی های فرد در درک احساسات خود و دیگران، برقراری روابط سازنده، تصمیم گیری مسئولانه و مدیریت هیجانات می پردازد. در نظام های آموزشی امروز، این حوزه به عنوان یکی از ارکان اساسی رشد همه جانبه دانش آموزان شناخته می شود و پژوهش های گسترده ای نشان داده اند که مهارت های اجتماعی و عاطفی می توانند تاثیر مستقیمی بر پیشرفت تحصیلی، انگیزه و سلامت روانی داشته باشند. این مقاله با رویکردی نظری و تحلیلی، نقش یادگیری اجتماعی و عاطفی را در ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان بررسی می کند و تلاش دارد سازوکارهای اثرگذاری این مهارت ها را در چارچوب تعاملات آموزشی و روان شناختی توضیح دهد.بر پایه مبانی نظری چون نظریه یادگیری مشاهده ای بندورا، مفهوم هوش هیجانی در دیدگاه مایر و سالوی و همچنین الگوی توسعه مهارت های اجتماعی در رویکرد سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، روشن می شود که دانش آموزانی که مهارت درک متقابل، خودآگاهی، همدلی و کنترل هیجان دارند، در محیط های آموزشی مشارکت فعال تر و کارآمدتری دارند. مرور پژوهش های انجام شده در کشورهای مختلف از جمله ایران، آمریکا، فنلاند و کره جنوبی نشان می دهد که اجرای برنامه های آموزش اجتماعی و عاطفی در مدارس، میانگین نمرات درسی، تعامل مثبت با معلمان و تمرکز بر تکالیف را افزایش داده است (Durlak et al., ۲۰۱۱; OECD, ۲۰۱۵).در سطح نظری، مقاله حاضر استدلال می کند که رشد مهارت های اجتماعی و عاطفی نه تنها به بهبود سلامت روانی منجر می شود، بلکه از طریق تقویت انگیزش درونی و خودکارآمدی، عملکرد شناختی را نیز افزایش می دهد. در نتیجه، پرورش این مهارت ها باید بخشی جدایی ناپذیر از برنامه درسی و تربیتی مدارس باشد. هدف اصلی مقاله ارائه تحلیلی نظری از سازوکارهای اثرگذاری یادگیری اجتماعی و عاطفی بر عملکرد تحصیلی، مرور شواهد علمی معتبر و ارائه راهکارهای کاربردی برای سیاست گذاری آموزشی است.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی ، یادگیری عاطفی ، عملکرد تحصیلی ، رشد هیجانی ، خودآگاهی ، تصمیم گیری مسئولانه.