تبیین عوامل کلیدی موثر بر ارتقای کیفیت آموزش و پرورش در مدارس: یک مطالعه مروری

کیفیت آموزش و پرورش به عنوان سنگ بنای توسعه فردی و اجتماعی، همواره یکی از دغدغه های اصلی نظام های آموزشی در سراسر جهان بوده است. ارتقای مستمر کیفیت در مدارس، مستلزم شناسایی دقیق و تمرکز بر عوامل کلیدی است که بیشترین تاثیر را بر فرایندهای یاددهی-یادگیری و نتایج آن دارند. هدف این مقاله، تبیین و تحلیل مهم ترین عوامل موثر بر توسعه و بهبود کیفیت آموزش و پرورش در سطح مدارس، با بهره گیری از روش مطالعه مروری است. بدین منظور، ادبیات پژوهشی مرتبط در پایگاه های اطلاعات علمی داخلی و خارجی به صورت نظام مند بررسی شد. یافته های مرور ادبیات نشان می دهد که کیفیت آموزشی، مفهومی چندوجهی است و مجموعه ای از عوامل در هم تنیده بر آن تاثیرگذارند. این عوامل در چند دسته اصلی قابل طبقه بندی هستند: ۱) ویژگی ها و شایستگی های معلمان (دانش تخصصی و پداگوژیک، انگیزه، تعهد و توسعه حرفه ای مستمر)، ۲) رهبری و مدیریت اثربخش مدرسه (چشم انداز مشترک، حمایت از معلمان، ایجاد فرهنگ یادگیری و مدیریت منابع)، ۳) برنامه درسی و فرصت های یادگیری (تناسب، غنا، انعطاف پذیری و روش های تدریس فعال)، ۴) منابع، امکانات و محیط یادگیری (منابع مالی و فیزیکی کافی، فناوری، و جو مدرسه مثبت و ایمن)، ۵) ارزیابی هدفمند و بازخورد موثر (استفاده از ارزیابی برای بهبود یادگیری)، و ۶) مشارکت والدین و جامعه محلی. نتیجه گیری می شود که بهبود پایدار کیفیت در مدارس، نیازمند یک رویکرد سیستمی و جامع است که به تمامی این عوامل کلیدی و تعاملات بین آن ها توجه داشته باشد و سیاست ها و اقدامات بهبود، مبتنی بر شواهد و متناسب با زمینه خاص هر مدرسه تدوین و اجرا شوند.

کلیدواژه ها:

کیفیت آموزش و پرورش ، بهبود مدارس ، عوامل موثر بر کیفیت ، اثربخشی مدارس ، معلم اثربخش ، رهبری آموزشی ، برنامه درسی ، مطالعه مروری