نقش ارزشیابی تکوینی در بهبود یادگیری درس فیزیک

ارزشیابی تکوینی به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای ارزشیابی آموزشی، نقش مهمی در بهبود کیفیت یادگیری و ارتقای درک مفهومی دانش آموزان در درس فیزیک ایفا می کند. درس فیزیک به دلیل ماهیت انتزاعی، مفاهیم پیچیده، و نیاز به پیوند میان ریاضیات، استدلال منطقی و پدیده های واقعی، همواره از چالش برانگیزترین دروس برای دانش آموزان به شمار می رود. در این میان، استفاده از ارزشیابی تکوینی می تواند با شناسایی مداوم نقاط قوت و ضعف یادگیرندگان، فرآیند یاددهی–یادگیری را هدفمندتر و اثربخش تر سازد.ارزشیابی تکوینی با بهره گیری از ابزارهایی نظیر پرسش های کلاسی، آزمون های کوتاه، تکالیف عملکردی، بازخورد توصیفی، خودارزیابی و همتایابی، امکان پایش مستمر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را فراهم می آورد. این نوع ارزشیابی به معلمان کمک می کند تا در طول تدریس، روش ها و راهبردهای آموزشی خود را متناسب با نیازهای یادگیری دانش آموزان تعدیل کنند و از انباشت سوء برداشت های مفهومی جلوگیری نمایند. در درس فیزیک، که درک نادرست مفاهیم پایه می تواند مانع یادگیری مفاهیم پیشرفته تر شود، این ویژگی اهمیت دوچندان دارد.پژوهش ها نشان می دهد که به کارگیری منظم ارزشیابی تکوینی در آموزش فیزیک موجب افزایش درک مفهومی، بهبود توانایی حل مسئله، ارتقای تفکر علمی و کاهش اضطراب امتحان در دانش آموزان می شود. همچنین بازخوردهای به موقع و سازنده، انگیزه یادگیری و احساس خودکارآمدی دانش آموزان را تقویت کرده و آنان را به مشارکت فعال تر در فعالیت های کلاسی ترغیب می کند. از سوی دیگر، ارزشیابی تکوینی با تاکید بر فرآیند یادگیری به جای صرفا نتایج نهایی، زمینه را برای یادگیری عمیق و پایدار در درس فیزیک فراهم می سازد.در مجموع، می توان گفت که ارزشیابی تکوینی نه تنها ابزاری برای سنجش یادگیری، بلکه راهبردی موثر برای بهبود آموزش فیزیک است که با هدایت مستمر یادگیرندگان و معلمان، به ارتقای کیفیت یادگیری و تحقق اهداف آموزشی کمک شایانی می کند.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی تکوینی ، یادگیری فیزیک ، درک مفهومی ، بازخورد آموزشی ، حل مسئله ، پیشرفت تحصیلی ، انگیزه یادگیری