بررسی نابرابری های آموزشی در مدارس ایران: چالش ها و راهکارها

آموزش و پرورش به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، نقشی تعیین کننده در شکل دهی به سرمایه انسانی، تحقق عدالت اجتماعی و توسعه پایدار هر جامعه ایفا می کند. در این میان، «برابری آموزشی» یکی از اصول محوری نظام های آموزشی موفق به شمار می رود؛ اصلی که بر اساس آن، همه دانش آموزان فارغ از جنسیت، طبقه اجتماعی، موقعیت جغرافیایی، قومیت، وضعیت اقتصادی و فرهنگی خانواده، باید از فرصت های آموزشی عادلانه و باکیفیت برخوردار باشند. با این حال، واقعیت های موجود در بسیاری از کشورها، از جمله ایران، نشان می دهد که فاصله معناداری میان این آرمان و وضعیت عملی نظام آموزشی وجود دارد و نابرابری های آموزشی به یکی از چالش های جدی و ساختاری مدارس تبدیل شده است.نابرابری های آموزشی در مدارس ایران پدیده ای چندبعدی و پیچیده است که ریشه در عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، مدیریتی و سیاست گذاری دارد. تفاوت های چشمگیر میان مدارس شهری و روستایی، مدارس دولتی و غیردولتی، مناطق برخوردار و کم برخوردار، و حتی مدارس یک منطقه واحد، نشان دهنده توزیع ناعادلانه منابع آموزشی، امکانات فیزیکی، نیروی انسانی متخصص و فرصت های یادگیری است. این نابرابری ها نه تنها بر کیفیت آموزش تاثیر منفی می گذارند، بلکه به بازتولید فقر، کاهش تحرک اجتماعی و تداوم شکاف های طبقاتی در جامعه منجر می شوند.