نقش مدرسه در توسعه مهارت های اجتماعی و روحیه همکاری تیمی

این پژوهش با هدف بررسی نقش مدرسه در توسعه مهارت های اجتماعی و روحیه همکاری تیمی دانش آموزان انجام شده است. در جهان پیچیده و به هم پیوسته امروز، موفقیت فردی و جمعی بیش از هر زمان دیگری وابسته به توانایی برقراری ارتباط موثر، همدلی، حل تعارض و کار گروهی است. مدرسه به عنوان نهاد اجتماعی کننده اصلی، می تواند فراتر از انتقال دانش، بستری برای تمرین و نهادینه سازی این مهارت های حیاتی فراهم آورد. این مطالعه با روش ترکیبی (آمیخته) و با استفاده از پیمایش پرسشنامه ای و مشاهده کیفی، به بررسی تاثیر مولفه های مختلف محیط مدرسه (برنامه درسی صریح و پنهان، روش های تدریس، روابط معلم-دانش آموز، فعالیت های گروهی و ساختار فیزیکی) بر رشد مهارت های اجتماعی و روحیه همکاری در بین ۳۰۰ دانش آموز دوره متوسطه اول در شهر اصفهان پرداخته است. یافته های کمی نشان داد که بین میزان مشارکت دانش آموزان در فعالیت های گروهی ساختاریافته، کیفیت ارتباط با معلمان و همسالان، و نمرات آنان در مقیاس های مهارت اجتماعی و نگرش به همکاری، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. تحلیل کیفی داده های مشاهده و مصاحبه نیز موید آن بود که مدارسی که به صورت آگاهانه فضایی برای گفت وگو، پروژه های مشترک و مسئولیت پذیری جمعی ایجاد می کنند، دانش آموزانی با توانایی بالاتر در مدیریت تعارض، گوش دادن فعال و تقسیم کار پرورش می دهند. همچنین مشخص شد که برنامه درسی پنهان (الگوهای رابطه، قوانین نانوشته، جو عاطفی مدرسه) تاثیری قوی تر از محتوای صریح درسی بر این مهارت ها دارد. چالش های اصلی شناسایی شده شامل رقابت محوری شدید ناشی از نظام نمره دهی، حجم بالای مطالب درسی که فرصت فعالیت های گروهی را محدود می کند، و کمبود آموزش معلمان در زمینه تسهیل گری کار تیمی بود. این پژوهش نتیجه می گیرد که مدرسه می تواند نقش محوری و تحول آفرینی در توسعه مهارت های اجتماعی و روحیه همکاری ایفا کند، مشروط بر آنکه این هدف به صورت یک اولویت راهبردی در مدیریت، برنامه ریزی درسی و فرهنگ سازمانی مدرسه نهادینه شود. تغییر از الگوی رقابت فردی به سمت یادگیری مشارکتی، نیازمند بازنگری در روش های ارزشیابی، توسعه حرفه ای معلمان و طراحی فضاهای فیزیکی انعطاف پذیر است.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، همکاری تیمی ، نقش مدرسه ، برنامه درسی پنهان ، یادگیری مشارکتی ، رقابت محوری ، جامعه پذیری.