طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه یاری مبتنی بر مشارکت محلی در مناطق عشایری

نظام آموزشی در مناطق عشایری با چالش های ساختاری منحصر به فردی روبرو است که نیازمند راه حل های بومی و مشارکتی است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه یاری مبتنی بر مشارکت محلی در مناطق عشایری انجام شده است. با استفاده از روش تحقیق آمیخته (کیفی-کمی) در مرحله طراحی و روش پیمایشی در مرحله اعتبارسنجی، الگویی جامع در چهار بعد طراحی گردید. یافته های کیفی حاصل از مصاحبه با ذی نفعان (والدین، معلمان، دانش آموزان، ریش سفیدان و مدیران آموزشی مناطق عشایری) نشان داد که مشارکت واقعی جامعه محلی در مدیریت، پشتیبانی و نظارت بر مدرسه، کلید بهبود کیفیت آموزشی در این مناطق است. الگوی نهایی طراحی شده شامل ابعاد ساختاری، فرآیندی، محتوایی و ارزشیابی است که در قالب ۱۲ مولفه و ۴۸ شاخص عملیاتی ارائه گردیده است. در مرحله اعتبارسنجی، الگو توسط ۳۰ نفر از متخصصان آموزش عشایری و جامعه شناسان روستایی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تحلیل کمی نشان داد که الگو از اعتبار محتوایی (CVR=۰.۸۹) و اعتبار سازه ای (KMO=۰.۹۱۲) مطلوبی برخوردار است. همچنین پایایی کلی الگو با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۹۳۴ تایید شد. این پژوهش نتیجه می گیرد که الگوی مدرسه یاری مبتنی بر مشارکت محلی می تواند با استفاده از سرمایه اجتماعی، دانش بومی و مسئولیت پذیری جمعی جامعه عشایری، به بهبود نرخ ثبت نام، کاهش ترک تحصیل، افزایش انگیزه معلمان و تناسب بیشتر برنامه درسی با فرهنگ و نیازهای محلی بینجامد. اجرای موفق این الگو مستلزم تغییر نگرش از رویکرد متمرکز بالا به پایین به رویکرد مشارکتی و اعتماد به ظرفیت های مدیریتی جامعه عشایری است.

کلیدواژه ها:

مدرسه یاری ، مشارکت محلی ، مناطق عشایری ، آموزش عشایری ، الگوی مشارکتی ، اعتبارسنجی الگو ، مدیریت مدرسه محلی.