"یادگیری از طریق هم آموزی" در کلاس چندپایه: استفاده از دانش آموزان باپایه بالاتر به عنوان دستیار معلم

کلاس های چندپایه به عنوان یکی از واقعیت های نظام آموزشی، به ویژه در مناطق روستایی و کم جمعیت ایران، همواره با چالش هایی نظیر محدودیت منابع انسانی، زمان تدریس و تنوع سطوح یادگیری دانش آموزان مواجه بوده اند. یکی از رویکردهای نوین و کارآمد برای مدیریت این چالش ها، استفاده از یادگیری از طریق هم آموزی است؛ رویکردی که در آن دانش آموزان پایه های بالاتر، به عنوان دستیار معلم، نقش فعالی در فرایند آموزش همکلاسی های پایه های پایین تر ایفا می کنند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مبانی نظری، کارکردها و الزامات اجرایی یادگیری هم آموزی در کلاس های چندپایه و بررسی پیامدهای آموزشی و تربیتی آن است.این پژوهش با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مرور اسنادی و تحلیل پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که یادگیری هم آموزی می تواند به بهبود یادگیری مفهومی، افزایش انگیزش تحصیلی، تقویت مسئولیت پذیری و رشد مهارت های اجتماعی دانش آموزان منجر شود. همچنین، مشارکت فعال دانش آموزان بزرگ تر در نقش دستیار معلم، موجب کاهش فشار آموزشی بر معلم و استفاده بهینه از زمان کلاس می شود.از سوی دیگر، نتایج حاکی از آن است که اجرای موفق این رویکرد مستلزم برنامه ریزی هدفمند، آموزش اولیه دانش آموزان دستیار، نظارت مستمر معلم و توجه به تفاوت های فردی است. در بافت آموزشی ایران، یادگیری هم آموزی می تواند به عنوان راهکاری بومی، کم هزینه و اثربخش برای ارتقای کیفیت آموزش در کلاس های چندپایه مورد توجه سیاست گذاران و معلمان قرار گیرد. در مجموع، پژوهش حاضر نشان می دهد که هم آموزی، نه تنها یک راهکار جبرانی، بلکه رویکردی تربیتی برای پرورش یادگیرندگان فعال و همیار در محیط های آموزشی چندپایه است.

کلیدواژه ها:

یادگیری هم آموزی ، کلاس های چندپایه ، دستیار معلم ، یادگیری مشارکتی ، آموزش ابتدایی