بررسی ضرورت و جایگاه سواد مالی و اقتصادی در برنامه درسی مدارس

این پژوهش با هدف بررسی ضرورت و جایگاه سواد مالی و اقتصادی در برنامه درسی مدارس ایران انجام شده است. در دنیای امروز که پیچیدگی های اقتصادی و مالی به طور فزاینده ای بر زندگی روزمره افراد تاثیر می گذارد، فقدان سواد مالی در نوجوانان و جوانان می تواند منجر به تصمیم گیری های نادرست، بدهی های سنگین، و آسیب پذیری اقتصادی در بزرگسالی شود. این مطالعه با روش کیفی از نوع تحلیل محتوای اسنادی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با متخصصان برنامه ریزی درسی، اقتصاددانان، معلمان و دانش آموزان، به بررسی وضعیت موجود و مطلوب سواد مالی در برنامه درسی رسمی می پردازد. یافته های حاصل از تحلیل محتوای کتاب های درسی دوره متوسطه نشان می دهد که مفاهیم اقتصادی و مالی به صورت پراکنده، ناکافی و غالبا نظری در چند درس مانند مطالعات اجتماعی، اقتصاد و ریاضی ارائه شده اند و فاقد رویکرد کاربردی و مهارت محور هستند. از دیدگاه مشارکت کنندگان در پژوهش، ضرورت گنجاندن سواد مالی در برنامه درسی در پنج محور اصلی قابل تبیین است: ۱) آماده سازی دانش آموزان برای زندگی مستقل در جامعه پیچیده اقتصادی، ۲) پیشگیری از آسیب های اجتماعی ناشی از بی سوادی مالی، ۳) تربیت شهروندان آگاه و مسئول در قبال اقتصاد ملی، ۴) تحقق اهداف سند تحول بنیادین در پرورش متربیان صالح و توانمند، و ۵) پاسخگویی به نیازهای دنیای کار و کارآفرینی. همچنین، چهار سناریو برای جایگاه یابی این موضوع پیشنهاد شد: اختصاص درس مستقل، تلفیق در دروس موجود، ارائه به صورت پروژه های عملی و فعالیت های فوق برنامه، یا ترکیبی از این راهکارها. این پژوهش نتیجه می گیرد که سواد مالی و اقتصادی نه یک موضوع حاشیه ای، بلکه یک «سواد پایه» ضروری در قرن بیست و یکم است که باید در برنامه درسی مدارس ایران جایگاهی نظام مند، صریح و مهارت محور بیابد. پیشنهاد می شود با تدوین سند راهبردی سواد مالی دانش آموزی، آموزش معلمان و تولید مواد آموزشی مناسب، گام های عملی برای نهادینه سازی این مهم برداشته شود.

کلیدواژه ها:

سواد مالی ، سواد اقتصادی ، برنامه درسی مدارس ، تحلیل محتوا ، تربیت اقتصادی ، شهروندی مالی ، مهارت های زندگی.