بررسی ظرفیت های هنری و زیست محیطی اکوپرینت در پارچه های دستبافت بومی شهرستان اسفراین روستای رویین در خراسان شمالی

اکوپرینت به عنوان یکی از روش های نوین در طراحی پارچه، امکان انتقال مستقیم رنگ ها و الگوهای طبیعی به سطح پارچه را فراهم می کند و در عین حال به حفاظت از محیط زیست کمک می کند. این پژوهش با هدف بررسی ظرفیت های هنری و زیست محیطی اکوپرینت در پارچه های دستبافت بومی شهرستان اسفراین، روستای رویین، انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه با بافندگان محلی و نمونه برداری پارچه های دستبافت جمع آوری شده است. یافته ها نشان می دهد که استفاده از گیاهان بومی و فرآیندهای طبیعی رنگرزی، نه تنها موجب ایجاد الگوهای منحصر به فرد و متنوع بر روی پارچه می شود، بلکه اثرات زیست محیطی کمتری نسبت به رنگ های شیمیایی دارد. همچنین، ترکیب دانش سنتی با تکنیک های نوین اکوپرینت، قابلیت ارتقای ارزش هنری و اقتصادی پارچه های دستبافت را افزایش می دهد. بافت های بومی و طرح های سنتی، در کنار رنگ های طبیعی، فضایی خلاقانه برای طراحان و هنرمندان فراهم می آورد و به حفظ میراث فرهنگی منطقه کمک می کند. نتایج پژوهش نشان می دهد که پارچه های دستبافت روستای رویین، با بهره گیری از اکوپرینت، نه تنها می توانند محصولات با کیفیت و زیست دوست ارائه دهند، بلکه بستری مناسب برای آموزش و توسعه مهارت های بومی در حوزه طراحی پارچه فراهم می آورند. از سوی دیگر، استفاده از منابع گیاهی پایدار و روش های طبیعی رنگ آمیزی، به کاهش آلاینده های محیطی و حفاظت از تنوع زیستی منطقه کمک می کند. این مطالعه نشان می دهد که اکوپرینت می تواند همزمان اهداف هنری، فرهنگی و زیست محیطی را در پارچه های دستبافت بومی محقق سازد و ظرفیت های بالقوه ای برای توسعه صنایع دستی خلاقانه در خراسان شمالی فراهم کند. با توجه به این نتایج، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی و کارگاه های عملی برای بافندگان محلی برگزار شود تا تکنیک های اکوپرینت و کاربردهای آن در طراحی پارچه های بومی ارتقا یابد و همزمان ارزش اقتصادی و زیست محیطی محصولات افزایش یابد.

کلیدواژه ها:

اکوپرینت ، پارچه دستبافت ، گیاهان بومی ، طراحی پارچه ، خراسان شمالی ، میراث فرهنگی ، رنگ های طبیعی ، محیط زیست.